" သင့္၏ မိုဘိုင္းဖံုး ဘေရာ္စာတြင္ www.rohingyanewsbank.com ကို ရိုက္၍ အလြယ္တကူ ဖတ္ရွဳ နိုင္ပါသည္ "

Monday, October 12, 2020

ကိုဗစ္အကန္႔အသတ္ေၾကာင့္ ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္မ်ားေန႔ စဥ္ ဘ၀ထိခိုက္

VOA

ဗြီအိုုေအ (ျမန္မာဌာန)

12 ေအာက္တိုဘာ၊ 2020
ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံ Kutupalong စခန္းမွာ ေတြ႔ရတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္မ်ား။ (ေအာက္တိုဘာ ၀၈၊ ၂၀၂၀)
 
COVID 19 ကပ္ေရာဂါအခ်ိန္မွာ သိန္းခ်ီတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြ စုေဝးေနထိုင္ရာ ဒုကၡသည္စခန္းေတြရဲ႕ အဝင္အထြက္ အသြားအလာေတြ ပိတ္ပစ္လိုက္ၿပီး ဝတ္ျပဳဆုေတာင္းခြင့္အပါအဝင္ လူစုလူေဝး စုေဝးခြင့္ အ ၿပင္ထြက္ခြင့္ ကန္႔သတ္ပိတ္ပင္ခံလိုက္ရၿပီးေနာက္ ေနအိမ္ေတြထဲမွာ ေနေနၾကရတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြရဲ႕ ေန႔စဥ္ ၾကံဳရတဲ့ အခက္အခဲေတြနဲ႔ ကုလသမဂၢ အပါအဝင္ လူသားခ်င္းစာနာမႈအဖြဲ႔ေတြရဲ႕ ကူညီေပးမႈေတြအၾကာင္းကို ဗီြအိုေအျမန္မာပိုင္းသတင္းေထာက္ မဆုမြန္က ေျပာျပေပးထားပါတယ္။

ျမန္မာျပည္ ရခိုင္ျပည္နယ္ကေန အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈေတြၾကား နယ္ေျမရွင္းလင္းမႈေတြအတြင္း လူ႔အခြင့္ အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံရလို႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္လာၾကတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ တသန္း 
ေက်ာ္ ခိုလံႈေနထိုင္ရာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္က စခန္း ၃၀ေက်ာ္လံုး ကို ကမာၻ႔ကပ္ေရာဂါ COVID 19 ျဖစ္ပြားမႈ ၾကိဳ တင္ ကာကြယ္တဲ့အေနနဲ႔ စခန္းအဝင္အထြက္ေတြ အားလံုးကို ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အစိုးရနဲ႔ စခန္းတာဝန္ရွိသူေတြ ဘက္က ပိတ္ပစ္လိုက္တာပါ။

ဒုကၡသည္စခန္းေတြထဲ ဗလီဝတ္ျပဳဆုေတာင္းမႈ လူဦးေရကန္႔သတ္တာ အပါအဝင္ လူစုလူေဝးလုပ္တာေတြကို တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ တားျမစ္ထားသလို ဘာသာေရးစာသင္ေက်ာင္းေတြနဲ႔ သင္ၾကားေရးစင္တာေတြကိုလည္း ေခတၱပိတ္ထားၿပီး ဒုကၡသည္ေတြအားလံုး ေနအိမ္ေတြထဲမွာပဲ ေနၾကဖို႔ အမိန္႔ထုတ္ျပန္ထားတာ လနဲ႔ခ်ီ လာၿပီ ၿဖစ္ပါတယ္။


  SEE ALSO:
႐ုိဟင္ဂ်ာေတြ ဒုကၡသည္စခန္းမွာ ေနထုိင္ရတဲ့အေပၚ ျမန္မာအစုိးရကုိ HRW ေ၀ဖန္

ဒီလိုအိမ္ထဲကအိမ္ျပင္မထြက္ရ အမိန္႔ထုတ္ထားတဲ့ အေျခအေနမွာ က်ဥ္းေျမာင္းလြန္းလွတဲ့ တဲအိမ္ေလးေတြ အခန္းငယ္ေလးေတြထဲမွာ မိသားစုဦးေရ မ်ားျပားလြန္းလွတဲ့ အိမ္ေထာင္စုေတြ ျပြတ္သိပ္-စုျပံဳေနရတဲ့အတြက္ သန္႔ရွင္းေရး-က်န္းမာေရးအတြက္ အခက္အခဲမ်ားစြာ ၾကံဳေနၾကရတယ္လို႔ ကုတုပေလာင္ဒုကၡသည္စခန္း အ မွတ္(၇)မွာေနထိုင္တဲ့ ေစတနာ့ဝန္ထမ္း ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္တဦးျဖစ္တဲ့ ဦးေအာင္ၿမိဳင္ကေျပာပါတယ္။

"တဲေတြမွာေနရတာလည္း တဲကေလးက ေသးေသးေလးဆိုေတာ့ မိသားစုအားျဖင့္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ၄ ဦးက ေန ၈ ဦး၊ ၁၀ ဦးအထိေနရတာကိုး။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ကိုဗစ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ခပ္ခြာခြာေနၾကဖို႔ဆိုတာ ေတာ္ ေတာ္ေလး ခက္ပါတယ္။ ေနာက္ ဒီမွာ ေနာက္တခ်က္က ဘာလဲဆိုရင္ သန္႔ရွင္းေရးအပိုင္းေပါ့။ အိမ္သာတို႔ ေရခ်ိဳးခန္းတို႔ ဒီမွာ အမိႈက္ပံုး အမိႈက္ပစ္တာ သန္႔ရွင္းေရးစနစ္က ေတာ္ေတာ္ေလး ညစ္ပတ္ပါတယ္။ စုတ္ျပတ္ ပါတယ္။ လူဦးေရက အရမ္းမ်ားတယ္ဆိုေတာ့။ ၿပီးေတာ့ က်န္းမာေရးကလည္း ဒီမွာ အေျခခံ အဆင့္ေလာက္ ပဲ ရွိပါတယ္။ ေဆးခန္းမွာလည္း လူဦးေရမ်ားတယ္။ ေဆးကုရတာလည္း သိပ္ၿပီး အဆင္မေျပပါဘူး။"

ကိုဗစ္ကာလ စခန္းေတြထဲမွာ အထူးသျဖင့္ နာတာရွည္လူမမာေတြနဲ႔ မိသားစုေတြ ၾကံဳရတဲ့ က်န္းမာေရးအ ခက္ အခဲနဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ မြန္းက်ပ္မႈ ျပႆနာေတြအေၾကာင္း ဇန္ေထာ္လီဒုကၡသည္စခန္းက ဦးေမာင္ ေက်ာ္ျမင့္ကလည္း အခုလိုေျပာျပပါတယ္။

"ကိုဗစ္ကာလမွာ က်ေနာ္တို႔ အခက္အခဲေတြ အမ်ားၾကီး ၾကံဳေနရပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အသြား အလာေတြလည္း ကန္႔သတ္ထားပါတယ္။ ကမ့္ထဲကေန လံုးဝ အျပင္ထြက္လို႔မရဘူး။ ေနာက္ အဓိက ကိုဗစ္ ကာလမွာ ေဆးကုသေနရတဲ့အခက္အခဲေပါ့။ ကမ့္ထဲမွာ က်ေနာ္တို႔လူေတြက အမ်ားစု ေဝဒနာခံစားေနရတဲ့ လူနာေတြက စစ္တေကာင္းတို႔ ေကာ့ဇ္ဘဇားတို႔ဘက္သြားလို႔ မရဘူး။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ ေဝဒနာခံစားေနရတဲ့ သူ ေတြ တအားမ်ားေနၿပီလို႔။ ေနာက္ ကေလးေတြအတြက္ အခက္ခဲက စာသင္ေက်ာင္းဆိုၿပီး ဘာတခုမွမရွိဘူး။ ကေလးေတြက ဘာတခုမွ မလုပ္ပဲနဲ႔ ကမ့္ထဲမွာပဲေနၾကၿပီး- Criminal Activity ရာဇဝတ္မႈလႈပ္ရွားမႈေတြမွာ ပါဝင္ေနမွာကို က်ေနာ္တို႔ တအားစိုးရိမ္ေနပါတယ္။ အဓိက ကေတာ့ မိသားစုက အလုပ္လက္မဲ့ေတြျဖစ္ေတာ့ ျပႆနာေတြေပၚေနတာေပါ့အလုပ္လက္မဲ့ကေန အိမ္ထဲမွာ ဘာအလုပ္တခုမွ မလုပ္ဘဲ ေနထိုင္လာတာၾကာ ေတာ့ တုိက္ရိုက္ ျပႆနာနည္းမ်ိဳးစံု ေပၚလာတာလို႔ က်ေနာ္တို႔ထင္ပါတယ္။"

တကယ္ေတာ့ စခန္းေတြထဲမွာ ခိုလံႈေနရတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာမိသားစုေတြထဲမွာ အိမ္ေထာင္ဦးစီးနဲ႔ လူငယ္ေတြဟာ အျပင္ကိုတရားဝင္ထြက္ၿပီး အလုပ္လုပ္ကိုင္ခြင့္ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ကိုဗစ္ မတိုင္ခင္ကာလက နီးစပ္ရာေက်း ရြာေတြမွာ ေတာင္ယာစိုက္ခင္းေတြမွာ လုပ္အားေပးၿပီး အပိုေငြရွာၾကတာ ရွိသလို အခုလို ကိုဗစ္ ၁၉ ကာလ အျပင္ထြက္ခြင့္မရ ဝင္ေငြလည္းမရွိေတာ့ အိမ္ေတြထဲမွာ အိမ္တြင္း အၾကမ္းဖက္မႈေတြ အေတာ္ေလးမ်ားလာ ေနတယ္လို႔ အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ကူညီေျဖရွင္းေပးေနတဲ့ ေစတနာ့ဝန္ထမ္းဦးေအာင္ၿမိဳင္က ေျပာျပ  ပါတယ္။

"အခက္အခဲေတြက အမ်ားၾကီးပါ ဒါ ေျပာမယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ အစကတည္းကေန အျပင္ထြက္ၿပီး အလုပ္လုပ္လို႔ရ တာ မဟုတ္ပါဘူး။ တရားဝင္ အလုပ္အကိုင္ဆိုတာကကလည္း ဒီမွာဒုကၡသည္ေတြ လံုးဝ လုပ္လို႔မရပါဘူး။ ကိုဗစ္မျဖစ္ခင္ကာလတုန္းက အျပင္ထြက္ၿပီးေတာ့ လူအမ်ားၾကီး မဟုတ္ဘူး နည္းနည္းပါးပါး အျပင္ခိုးထြက္ ၿပီး ေက်းရြာေတြမွာ စပါးစိုက္တာတို႔ စပါးရိတ္ေပးတာတို႔ တျခားအလုပ္ေလးေတြလုပ္တယ္ အခု COVID ကို ဗစ္ျဖစ္ၿပီးကာလမွာေတာ့ လံုးဝမရွိပါဘူး။ လူေတြမွာ ဝင္ေငြလည္းလံုးဝ မရွိပါဘူး။ အဲ့ေတာ့ Domestic Violence ေတြျဖစ္လာတယ္။ ဝင္ေငြလည္း မရွိဘူး၊ အလုပ္အကိုင္လည္းမရွိဘူး။ အျပင္လည္းထြက္လို႔မရဘူး ဒါဆိုရင္ စိတ္ဖိစီးမႈကေတာ္ေတာ္မ်ား လာတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ဒီမွာ အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မႈ ေတာ္ေတာ္ကို မ်ားလာတယ္။ ရာခုိင္ႏႈန္းအားျဖင့္ေျပာမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ၇၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလာက္ကိုျဖစ္တယ္။ ဒီ Domestic Violenceကဒီ့ထက္ကိုပိုမ်ားမွာပါ။"

SEE ALSO:
ရုိဟင္ဂ်ာေတြကုိ ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္ထုတ္ေပးဖုိ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ကုိ ေဆာ္ဒီတုိက္တြန္း

ကိုဗစ္ကာလ အိမ္တြင္း အၾကမ္းဖက္မႈေတြျဖစ္ပြားခဲ့ရင္ ေျဖရွင္းေပးမဲ့ အဖြဲ ႔အစည္းေတြနဲ႔ေစတနာ့ဝန္ထမ္းေတြက စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ရုပ္ပိုင္းဆုိင္ရာ လံုျခံဳမႈရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပး ေနတဲ့ အေျခအေနနဲ႔အတူ ကိုဗစ္ကူးစက္မႈ ကာကြယ္ႏိုင္ေရး ဒုကၡသည္ေတြ အတြက္ စားနပ္ရိကၡာေပးတဲ့ အစီ အစဥ္ ေတြကိုပါ စနစ္တက်ေဆာင္ရြက္ေပးထားတဲ့ အေျခအေနကိုလည္း ဦးေအာင္ၿမိဳင္က ရွင္းျပပါတယ္။

"အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မႈ Domestic Violence နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စခန္းအလိုက္ အလုပ္လုပ္ေပးေနတဲ့ NGO INGO ေတြ ရွိပါတယ္။ Domestic Violence ျဖစ္လာရင္ ဒါကို လွ်ိဳ႕ဝွက္အေနနဲ႔ထားရတယ္ အဲ့ဒီ့ကိုေရာက္ သြားရင္ UNHCR နဲ႔ မိတ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္းဆိုၿပီး သူက Legal Service ဆိုၿပီး ေရွ႕ေန ၂ ေယာက္ရွိပါတယ္။ အဲဒါကိုလည္း NGO INGO ေတြက ကိုင္ထားတယ္ အဲ့ဒီ Legal Service မွာ ဥပေဒအက်ိဳးေဆာင္ေတြ ရွိ တယ္။ သူတို႔နဲ႔ စခန္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးေတြနဲ႔ ညိွႏိႈင္းေပးတယ္။ လိုအပ္ရင္ ေဆးဝါးကုသေပးတာ ရွိပါတယ္။ ၿပီး ရင္ Psycho-social Support စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြး အၾကံေပးတာ ရွိပါတယ္။ သူ႔ကို လံုျခံဳ မႈ ရွိေအာင္ သီးသန္႔ထားေပးထားတဲ့ေနရာလည္း ရွိပါတယ္။

ကိုဗစ္ကာလမွာ အစိုးရကလည္း ကန္႔သတ္ထားတာရွိပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ NGO၊ INGO ေတြဘက္ကလည္း ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြကို လိုက္နာဖို႔အတြက္ သူတို႔အသိပညာေပးတာတို႔ ရွိပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ Distribution Point မွာ တလတၾကိမ္ပဲ သူက စနစ္တက် အကုန္လံုးအမ်ိဳးအစားေတြ စုစည္းၿပီး ေတာ့ COVID ကို ကာကြယ္တဲ့အေနနဲ႔ Food Basket တခုက သီးသန္႔လုပ္ထားတာ ရွိတယ္။ ဒီလမွာေတာ့ ၁၁ မ်ိဳးပါ၊ စက္တင္ဘာလမွာေတာ့ ၁၄မ်ိဳးပါ။ ဒီဟာက ကုန္ေစ်းႏႈန္းနဲ႔လည္း ဆိုင္ပါတယ္။ အဓိက ဆန္ ရွိ တယ္။ ပဲ ၊ ဆီ၊ ငရုတ္သီးအေျခာက္၊ ငါးေျခာက္ စသျဖင့္ေပါ့။ ၿပီးေတာ့ Nutrition အာဟာရ အတြက္လည္း ထုတ္ေပးတာ ရွိပါတယ္ ဘီစကစ္မႈန္႔နဲ႔ အာဟာရမႈန္႔ေတြလည္း အ့ဲတာလည္း ျခင္းထဲထည့္ေပးထား တာ ရွိ ပါတယ္။"

လူသိန္းခ်ီ ခိုလံႈေနထိုင္တဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္စခန္းေတြထဲမွာ ကူးစက္ျမန္ကပ္ေရာဂါကိုဗစ္ျဖစ္ပြားမွာကို ကု လသမဂၢအပါအဝင္ ႏုိင္ငံတကာက စိုးရိမ္ခဲ့ၾကတာပါ။ ဒါေပမဲ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အစိုးရဘက္က တင္းက်ပ္တဲ့ စည္း ကမ္းသတ္မွတ္ခ်က္ေတြနဲ႔ စခန္းေတြထဲ အသြားအလာေတြ ပိတ္ပစ္လုိက္သလိုဒုကၡသည္မ်ားဆိုင္ရာ ကုလ သမဂၢမဟာမင္းၾကီးရံုး UNHCR အပါအဝင္ ဒုကၡသည္ ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေပးေရး NGO၊ INGO အဖြဲ႔ေတြဘက္ ကလည္း COVID 19 ကူးစက္မႈၾကိဳတင္ကာကြယ္ေရး ပညာေပးမႈေတြကို စခန္းေတြထဲ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ခဲ့ ၾကတာမို႔ ကူးစက္မႈ ေသဆံုးမႈႏႈန္းဟာ ထင္သေလာက္ မမ်ားခဲ့ပါဘူး။

ကုလသမဂၢ လူသားခ်င္းစာနာကူညီမႈ ညိွနိႈင္းေရးရံုးရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရဆိုရင္ ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြ လက္ ခံ ထားရွိတဲ့ ေဒသတြင္းမွာ စက္တင္ဘာ ၅ ရက္ေန႔အထိ စာရင္းအရ ေရာဂါပိုးဓါတ္ခဲြအတည္ျပဳ ၄,၀၀၀ ေက်ာ္ နဲ႔ ေသဆံုးသူက ၆၅ ဦးရွိတယ္လို႔ေဖာ္ျပပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္စခန္းေတြအတြင္းမွာေတာ့ ဓါတ္ခဲြ အတည္ျပဳ ၁၃၀ ဦးပဲရွိၿပီး၊ ေသဆံုးသူက ၆ ဦးရွိခဲ့တယ္လို႔ ကုလသမဂၢက ေျပာပါတယ္။

႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြ ေနရပ္ရင္းျပန္ပို႔ဖို႔ ျပန္လည္လက္ခံေရး အစီအစဥ္ေတြကို ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတဲ့အသံုးကို လက္မခံထားတဲ့ ျမန္မာအစိုးရဘက္ကေတာ့ ကိုဗစ္ ၁၉ ကာလ ေခတၱဆုိင္းငံ့ထားဆဲ အေျခအေနျဖစ္ပါတယ္။
 
လင့္၊https://burmese.voanews.com/a/covid-rohingya/5618079.html

No comments:

Post a Comment

/* PAGINATION CODE STARTS- RONNIE */ /* PAGINATION CODE ENDS- RONNIE */