" သင့္၏ မိုဘိုင္းဖံုး ဘေရာ္စာတြင္ www.rohingyanewsbank.com ကို ရိုက္၍ အလြယ္တကူ ဖတ္ရွဳ နိုင္ပါသည္ "

Tuesday, January 11, 2022

အေမရိကန္တို႔ အဘယ္ေၾကာင့္ အာဖဂန္နစၥတန္ တြင္ မေအာင္ျမင္ခဲ့ရသနည္း - ကစ္ဆင္ဂ်ား

ဘာသာၿပန္ေဆာင္းပါး
25-08-2021

Zawgyi

အေမရိကန္တို႔ အဘယ္ေၾကာင့္ အာဖဂန္နစၥတန္ တြင္ မေအာင္ျမင္ခဲ့ရသနည္း - ကစ္ဆင္ဂ်ား

***********************

(ဩဂုတ္ ၂၅ ရက္ေန႔ထုတ္ အီေကာ္ေနာ္မစ္ မဂၢဇင္းတြင္ ပါရွိသည့္ အေမရိကန္ နိုင္ငံျခားေရး မူဝါဒ ဂု႐ုႀကီး ျဖစ္ခဲ့သည့္ ဟင္နရီ ကစ္ဆင္ဂ်ား ေရးသားသည့္ “Why American failed in Afghanistan” ေဆာင္းပါး ကို ျပန္လည္တင္ျပသည္)

အာဖဂန္နစၥတန္အား တာလီဘန္ တို႔ သိမ္းယူ နိုင္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ နိုင္ငံအႏွံ့ အျပားတြင္ ေသာင္တင္ေနေသာ ေထာင္ ႏွင့္ ေသာင္း ႏွင့္ ခ်ီသည့္ အေမရိကန္မ်ား၊ မဟာမိတ္ နိုင္ငံသားမ်ား ႏွင့္ အာဖဂန္တို႔ အား ျပန္လည္ ဆြဲထုတ္နိုင္ရန္ ထိတ္တန္း ဦးစားေပး အျဖစ္ အာ႐ုံစိုက္လာခဲ့ရသည္။ သို႔ေသာ္ျငားလည္း ထိုအေျခအေန အ ထိ ဆိုက္လာေစရန္ ႏွစ္ေပါင္း ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ အနစ္နာခံလာခဲ့ၾကၿပီးမွ အေမရိကန္တို႔သည္ မဟာမိတ္မ်ား၊ တိုက္ရိုက္ သက္ဆိုင္ေနသူမ်ား ႏွင့္ မတိုင္ပင္ပဲ အဘယ္ေၾကာင့္ ဆုံးျဖတ္ခဲ့ရသနည္း ဆိုသည့္ စိုးရိမ္တႀကီး ၿဖင့္ အေလးအနက္ ေမးခြန္းထုတ္စရာ ျဖစ္လာခဲ့ရသည္။ အာဖဂန္နစၥတန္ အား လုံးဝဥသုံ ထိန္းခ်ဳပ္ထားၾက မည္ေလာ၊ သို႔မဟုတ္ အၿပီးအပိုင္ ႐ုပ္သိမ္း ထြက္ခြာသြားမည္ေလာ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ ႏွစ္ခု အနက္ လူထု အား တခုခု ေရြးခ်ယ္ရန္သာ ခ်ျပနိုင္ခဲ့သည့္ အထိ ျဖစ္လာခဲ့ရသည္။

ဤသည္ကလည္း ဗီယက္နမ္ မွသည္ အီရတ္အထိ မ်ိဳးဆက္ တခု နီးပါး ကၽြႏုပ္တို႔၏ ေသာင္းက်န္းမႈ တိုက္ ဖ်က္ ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ား တြင္ ေတာက္ေလၽွာက္ တြယ္ကပ္ပါလာခဲ့သည့္ အရင္းခံ အေၾကာင္းတရား တခု ရွိ ေနခဲ့သည္။ အေမရိကန္သည္ မိမိတို႔၏ တပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ား၏ အသက္ကိုရင္းခဲ့ရျခင္း၊ နိုင္ငံ ဂုဏ္သိကၡာ ကို ေလာင္းေၾကးထပ္ၿပီး အျခား နိုင္ငံမ်ား ကို ပါဝင္ ပတ္သက္ေအာင္ လုပ္လာရသည့္ အခါမ်ိဳးတြင္ မဟာဗ်ဴဟာ ႏွင့္ နိုင္ငံေရး ရည္မွန္းခ်က္မ်ားကို အေျခခံ၍ ျပဳလုပ္ရမည္ ျဖစ္သည္။ မဟာဗ်ဳဟာ ရည္မွန္းခ်က္ ဆိုသည္က မိမိတို႔ တိုက္ခိုက္ရန္ ျဖစ္လာသည့္ အေျခအေနမ်ားကို ရွင္းလင္း ျပစ္နိုင္ရမည့္ အေနအထားကို ဖန္တီးရယူ ၿခင္း ျဖစ္ၿပီး နိုင္ငံေရး ရည္မွန္းခ်က္ သည္ ထြက္ေပၚလာသည့္ ရလာဒ္ကို သက္ဆိုင္ရာ နိုင္ငံ အတြင္း ႏွင့္ နိုင္ငံတကာ တြင္ ေရရွည္တည္တံ့ေအာင္ ထိန္းသိမ္းရမည့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး လုပ္ငန္း ေဘာင္တခု သတ္မွတ္ ျပဠာန္းနိုင္ေရး ကို ဆိုလိုသည္။

အေမရိကန္ သည္ အဆိုပါ ရည္မွန္းခ်က္မ်ားကို ျပဠာန္း နိုင္စြမ္း မရွိခဲ့မႈေၾကာင့္ ေသာင္းက်န္းမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ားသည္ သူ႔အလိုလို ဝါးအစည္းေျပသလို ျဖစ္ခဲ့ရသည္။ ထို႔အျပင္ အဆိုပါ ရည္မွန္းခ်က္ ႏွစ္ခုအား နိုင္ငံအတြင္း ရွိ နိုင္ငံေရး အေရြ႕မ်ား ႏွင့္ ဆက္စပ္ေပးနိုင္ခဲ့ျခင္းလည္း မရွိေပ။ ခ်မွတ္လာေသာ စစ္ေရး ရည္ မွန္းခ်က္မ်ားသည္ ပရမတ္ ဆန္လြန္၍ ခရီးမေပါက္ ျဖစ္ခဲ့ရၿပီး နိုင္ငံေရး ရည္မွန္းခ်က္ သည္လည္း စိတ္ ကူး ယဥ္ ဆန္လြန္ၿပီး ေဝဝါးေနသည္။

တခု ႏွင့္ တခု ဆက္သြယ္ မေပးနိုင္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ အေမရိကန္ တို႔ အဖို႔ မည္သည့္ ေနရာတြင္ ရပ္မည္ဟူ၍ ႀကိဳတင္ သတ္မွတ္ထားနိုင္ျခင္း မရွိေတာ့ပဲ ပဋိပကၡတြင္ ပါဝင္ လာခဲ့ရၿပီး အုတ္ေရာေရာ ေက်ာက္ေရာေရာ ၿဖင့္ ျပည္တြင္း ေရး အရႈပ္အေထြး ႏြံအိုင္ႀကီးထဲတြင္ စုန္းစုန္း ျမဳပ္သြားခဲ့ရသည္။

တာလီဘန္ တို႔ ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ အာဖဂန္နစၥတန္ကို ေျခကုပ္ယူၿပီး အယ္ကိုင္ဒါ အဖြဲ႕မွ အေမရိကန္ ကို တိုက္ခိုက္လာခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ အာဖဂန္နစၥတန္ထဲ ကၽြႏုပ္တို႔ ဝင္ေရာက္လာခဲ့မႈကို လူထု က တခဲနက္ ေထာက္ ခံခဲ့ၾကသည္။ ကနဦး စစ္ဆင္ေရး မ်ားသည္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ေအာင္ျမင္မႈ ရခဲ့သည္။ တာလီဘန္တို႔လည္း ပါကစၥတန္တို႔ ခိုလႈံခြင့္ ေပးထားသည့္ ေနရာမ်ား တြင္သာ က်င္လည္ နိုင္ခဲ့ေတာ့သည္။ ပါကစၥတန္ အာဏာ ပိုင္အခ်ိဳ႕၏ အကူအညီျဖင့္ ထိုေနရာမ်ား မွတဆင့္ ျပည္တြင္း တြင္ အဖ်က္အေမွာင့္ လုပ္ငန္းမ်ား ဆင္ႏႊဲ လာ ခဲ့ၾကသည္။

တာလီဘန္တို႔ နိုင္ငံတြင္းတြင္ မရွိေတာ့သည့္ အခ်ိန္တြင္ေတာ့ ကၽြႏုပ္တို႔ဖက္မွ မဟာဗ်ဳဟာ ပိုင္းတြင္ အာ႐ုံ စိုက္မႈ မရွိၾကေတာ့ေပ။ အာဖဂန္နစၥတန္ကို ဒီမိုကေရစီ က်င့္စင္မ်ား ႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းပုံ ႏွင့္ အညီ အုပ္ခ်ဳပ္မည့္ အစိုးရ တရပ္ ျပန္လည္ တည္ေထာင္ေပးျခင္း ျဖင့္ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ား ျပန္လည္ အေျခခ်လာမည့္ အေရး ကို ဟန႔္တား နိုင္လိမ့္မည္ဟု တဖက္သတ္ ယုံၾကည္လာခဲ့ၾကသည္။ အဆိုပါ လုပ္ငန္းစဥ္ကိုလည္း အေမရိ ကန္ ၏ နိုင္ငံ ေရး အေရြ႕ႏွင့္ ခ်ိန္ညႇိေပးနိုင္ခဲ့ျခင္း မ်ိဳး လည္း မရွိျပန္ေပ။

၂၀၁၀ ခုႏွစ္တြင္ ထိုသို႔ ျဖစ္လာေနသည္ကို ရိပ္စားမိလာသျဖင့္ အခ်ိန္ၾကာလာသည္ႏွင့္ အမၽွ နိုင္ငံတြင္း ရွိ ဂ်ီဟတ္ဒစ္ မဟုတ္သူမ်ားပင္ မိမိတို႔အား ဆန႔္က်င္လာလိမ့္မည္ဟု ကၽြႏုပ္မွ ေဆာင္းပါးတပုဒ္ ေရးသားၿပီး သတိေပးခဲ့ဖူးေသးသည္။

အာဖဂန္နစၥတန္သည္ မည္သည့္ အခါမၽွ ေခတ္မီ နိုင္ငံတခု ျဖစ္မလာနိုင္ေပ၊ နိုင္ငံတခု ျဖစ္ ရပ္တည္နိုင္ေရး သည္ အစိုးရ အာဏာ ကို ဗဟိုမွ ထိန္းခ်ဳပ္ထားနိုင္မႈ ႏွင့္ တေျပးညီ တာဝန္ယူေပးနိုင္မႈ ရွိျခင္း စသည့္ အေျခ အေနတခု မရွိမျဖစ္ လိုအပ္သည္ကို တင္ကူးႀကံဆထားရမည္ ျဖစ္သည္။ ဝိေသသ လကၡဏာေပါင္း မ်ားစြာ ႏွင့္ ျပည့္ႏွက္ေနေသာ အာဖဂန္ေျမေပၚတြင္ ထိုအေနအထားမ်ား ခ်ိဳ႕ယြင္းလ်က္ ရွိေနသည္။ အစိုးရ၏ အမိန႔္ ဩဇာ အာဏာ တနိုင္ငံလုံး တေျပးညီ ပ်ံ႕ႏွံ့လာဖို႔ အ‌ေရးသည္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တည္ေဆာက္ရမည့္ သေဘာ ရွိသည္။ ထို႔အျပင္ ပထဝီအေနအထား ႏွင့္ လူမ်ိဳးေရး ဘာသာေရး နဂိုမူလ အရင္းခံ အေၾကာင္းတရားမ်ားကို ေက်ာ္လႊား နိုင္မွလည္း ျဖစ္ေပဦးမည္။ ဤကဲ့သို႔ အာဖဂန္နစၥတန္ တြင္ အကြဲကြဲအျပားျပား ျဖစ္ေနျခင္း၊ အ သြားအလာ ခက္ခဲျခင္း ႏွင့္ ဗဟိုအစိုးရ အာဏာ မသက္ေရာက္ နိုင္ခဲ့ျခင္း မ်ား ေၾကာင့္ အၾကမ္းဖက္သမား မ်ား အဖို႔ ကြန္ယက္မ်ား တည္ေဆာက္နိုင္ရန္ စြဲမက္ဖြယ္ အေနအထားမ်ား ျဖစ္လာရျပန္သည္။

အနယ္နယ္အရပ္ရပ္ရွိ ကြဲျပားေနေသာ လူမ်ိဳးႏြယ္စုမ်ားသည္ ဗဟိုအစိုးရ ကို အျပင္းအထန္ ဆန႔္က်င္လာ မႈမ်ားသည္ ယခုမွသာ မဟုတ္ ၁၈ ရာစု ႏွစ္ကတည္းက ရွိေနခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။ အာဖဂန္နစၥတန္ တြင္ စစ္ေရး ႏွင့္ နိုင္ငံေရး အရ ခ်ဳပ္ကိုင္နိုင္ရန္ သည္ လူမ်ိဳး ႏြယ္စုမ်ား အေပၚ အေျခခံ နိုင္မွသာ ျဖစ္ေပမည္။ အေျခခံ အားျဖင့္ ေျမရွင္ ပေဒသရာဇ္ စနစ္ ဖြဲ႕စည္း တည္ေဆာက္ပုံအတိုင္း ရွိေနေသးသျဖင့္ သက္ဆိုင္ရာ မ်ိဳးႏြယ္စု မ်ားအား အကာအကြယ္ ေပးနိုင္သူမ်ားသည္ သာ အဓိက ေနရာမွ ႀကိဳးကိုင္နိုင္သူမ်ား ျဖစ္လာခဲ့ၾကသည္။

မ်ိဳးႏြယ္စု အခ်င္းခ်င္းလည္း ရန္ညိဳးရန္စမ်ားက ဖြဲမီးလို တေငြ႕ေငြ႕ ေတာက္ေလာင္ေနဆဲ ျဖစ္သည္။ ၎တို႔ သည္ ၁၈၃၉ ခုႏွစ္ တြင္ ၿဗိတိသၽွ တို႔ ႏွင့္ ၁၉၇၉ တြင္ ဆိုဗီယက္ကဲ့သို႔ ျပင္ပ မွ က်ဴးေက်ာ္လာသည့္ အခါမ်ိဳး တြင္သာ အခ်င္းခ်င္း ေယဘုယ် သ‌ေဘာမ်ိဳး အက်ိဳးတူ ပူးေပါင္းလာၾကၿပီး ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ရရန္ ႏွင့္ တသား တည္း ျဖစ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းလာၾကသည္။

၁၈၄၂ တြင္ ၿဗိတိသၽွ တို႔ ကဘူးလ္မွ ကံဆိုးမိုးေမွာင္က်စြာ ဆုတ္ခြာေပးခဲ့ရသည္၊ ထိုအခါက ဥေရာပ တိုက္ သား တဦးသာ အသက္ေဘး သို႔မဟုတ္ ဖမ္းဆီးခံရမည့္ ေဘး မွ ကင္းလြတ္သြားခဲ့ရသည္။ ၁၉၈၉ တြင္ လည္း ထိုကဲ့သို႔ ယာယီ အက်ိဴးတူ ပူးေပါင္းနိုင္ခဲ့သျဖင့္ ဆိုဗီယက္တို႔ ဆုတ္ခြာေပးခဲ့ရသည္။ 

အာဖဂန္ျပည္သူမ်ားသည္ ၎တို႔ အေရး အတြက္ ၎တို႔ဖာသာ တိုက္ခိုက္လိုစိတ္ မရွိၾကဟု မ်က္ေမွာက္ ေခတ္ တြင္ ျငင္းခုံ ေျပာဆိုေနမႈ မ်ားအား သမိုင္း ျဖစ္ရပ္မ်ားက ေထာက္ခံခဲ့ျခင္း မရွိေပ။ တကယ္တမ္းတြင္ အာဖဂန္တို႔သည္ ၎တို႔ မ်ိဳးႏြယ္စုမ်ား ႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္နိုင္ခြင့္ ရရန္ က်ားကုတ္က်ားခဲ တိုက္ခိုက္ တတ္သူမ်ားသာ ျဖစ္သည္။

အခ်ိန္ကာလ ၾကာေညာင္းလာသည္ႏွင့္ အမၽွ အေမရိကန္ တို႔ ၏ ေသာင္းက်န္းမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး အတြက္ ေထာက္ခံေပးေနမႈမ်ားသည္ တစထက္ တစ ယုတ္ေလ်ာ့လာခဲ့ရသည္။ တာလီဘန္တို႔၏ အေျခစိုက္စခန္း မ်ားကို တကယ္တမ္းတြင္ ဖ်က္ဆီးနိုင္ခဲ့သည္မွာ မွန္ေသာ္လည္း ယင္းႏွင့္ အတူ နိုင္ငံတည္ေဆာက္ေရး အ တြက္ စစ္အင္အား မ်ားကို အေျမာက္အမ်ား ထုတ္ႏႈတ္သုံးစြဲခဲ့ရျပန္သည္။ တာလီဘန္တို႔ အား ထိန္းခ်ဳပ္ ထားနိုင္ယုံသာ ရွိခဲ့ၿပီး အၿပီးအပိုင္ ေခ်မႈန္းနိုင္ခဲ့ၾကျခင္း မရွိေပ။

အာဖဂန္တို႔ ႏွင့္ ရင္းႏွီးကၽြမ္းဝင္ျခင္း မရွိခဲ့သည့္ အစိုးရ ပုံစံကို သြတ္သြင္းလာခဲ့မႈေၾကာင့္ နိုင္ငံေရးဖက္တြင္ စိတ္ပါလက္ပါ မရွိျဖစ္လာခဲ့ၿပီး အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈမ်ား မွိုလိုေပါက္လာေအာင္ အားေပးသလို ျဖစ္လာခဲ့ ရ သည္။

ထို႔အတြက္ အာဖဂန္နစၥတန္ ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အေမရိကန္ တြင္ အျငင္းပြားဖြယ္ရာမ်ား ထပ္တလဲလဲ ျဖစ္ လာခဲ့ရသည္။ ထိုသို႔ အေျခအတင္ ေျပာဆို ျငင္းခုံမႈမ်ားတြင္ အၾကမ္းဖက္ ဝါဒ တိုက္ဖ်က္ေရး ဖက္၌ တိုး တက္မႈ မ်ား ရွိသည္ ဟု ေျပာဆိုခဲ့ေသာ္လည္း နိုင္ငံေရး ဖက္တြင္ ပ်က္စီးျခင္း ငါးပါး ဆိုက္လာၿပီဟု သတ္ မွတ္လာၾကသည္။ ပါတီႀကီး ႏွစ္ခု တလွည့္စီ ဆက္တိုက္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့စဥ္အတြင္း ထိုသို႔ တဖက္ႏွင့္ တဖက္ ျငင္း ခုံလာမႈမ်ားေၾကာင့္ ေရွ႕မတိုး ေနာက္မဆုပ္ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ဥပမာ ဆိုရက ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ အတြင္း အာဖဂန္နစ ၥတန္ တြင္ တပ္အင္အား ႐ုတ္ျခည္း ျမႇင့္တင္မႈ ဟု ဆုံးျဖတ္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း တခ်ိန္တည္းမွာပင္ တပ္မ်ားကို ၁၈ လ အတြင္း ႐ုတ္သိမ္းမည္ဟု ေၾကညာခဲ့ျခင္းမ်ိဳးပင္ ျဖစ္သည္။

ေအာင္ျမင္နိုင္ဖြယ္ ရွိသည့္ ရည္မွန္းခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေပါင္းစပ္ကာ က်င့္သုံးသြားရန္ကို လစ္လ်ဳ ရႈခဲ့ၾကသည္။ ေသာင္းက်န္းမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး ရည္မွန္းခ်က္သည္လည္း တာလီဘန္တို႔ အား ေခ်မႈန္းေရးထက္ ထိန္းခ်ဳပ္ ထားနိုင္ေရး အဆင့္သို႔ သက္ဆင္းသြားခဲ့ရသည္။ အာဖဂန္ ျဖစ္စဥ္တြင္ အမွန္တကယ္ ပါဝင္ ပတ္သက္ေနေ သာ အိမ္နီးခ်င္းမ်ားကို နိုင္ငံ‌ေရး သံတမန္ေရး လမ္းေၾကာင္းမ်ား ရွာေဖြ ထိုးေဖါက္ၿပီး ခ်ည္းကပ္၍ ရနိုင္ ေကာင္းသည္။ အဆိုပါ အိမ္နီးခ်င္းမ်ားသည္ ၎တို႔ အခ်င္းခ်င္း ရန္သူ သဖြယ္ ဆက္ဆံေနၾကၿပီး တခါတရံ တြင္ မိမိတို႔ ဖက္သို႔ပင္ လွည့္လာေနၾကသူမ်ား ျဖစ္သည္၊ ထိုနိုင္ငံမ်ားသည္ အာဖဂန္နစၥတန္ နိုင္ငံတြင္း အၾကမ္းဖက္သမားမ်ား ႀကီးစိုးလာနိုင္မႈ အလားအလာ မ်ားေၾကာင့္ ၎တို႔ကို ၿခိမ္းေျခာက္ခံရသလို ျဖစ္ေန သည္ဟု ယူဆေနၾကသူမ်ားလည္း ျဖစ္သည္။

ေသာင္းက်န္းမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး တြင္ အဆိုပါ နိုင္ငံမ်ား ႏွင့္ အတူ ညႇိႏွိုင္း ေဆာင္ရြက္ရန္ အဘယ္ေၾကာင့္ မျဖစ္နိုင္ ရွိရေပမည္နည္း၊ အိႏၵိယ၊ တ႐ုတ္၊ ႐ုရွား ႏွင့္ ပါကစၥတန္တို႔သည္ ကြဲျပားေသာ အက်ိဳးစီးပြားမ်ား ေသခ်ာေပါက္ ရွိေနၾကၿပီး ျဖစ္သည္။ ထိုအေနအထားမ်ားၾကားတြင္ အဆင္ေျပသလို ဖန္တီးရယူနိုင္ေသာ သံခင္း တမန္ခင္းမ်ား ျဖင့္ အာဖဂန္နစၥတန္ရွိ အၾကမ္းဖက္ဝါဒ ကို တူညီစြာ ရပ္တည္ ေျဖရွင္းနိုင္မည့္ အစီအ မံမ်ား ကို ထုတ္ႏႈတ္ရယူ နိုင္ေပသည္။ ၿဗိတိသၽွ တို႔သည္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း မွသည္ အိႏၵိယ အထိ စစ္စခန္း မ်ား အျမဲလို ခ်ထားစရာ မလိုပဲ၊ ၾကဳံလၽွင္ ၾကဳံသလို ၎တို႔ အား ေထာက္ခံသူမ်ားကို စုစည္း ကာ အျမဲတမ္း အသင့္ ျဖစ္ေနေအာင္ ျပင္ဆင္ထားနိုင္သည့္ မဟာဗ်ဳဟာမ်ိဳး ျဖင့္ ရာစု ႏွစ္ တခု နီးပါးမၽွ ၎တို႔ အက်ိဳးစီးပြား ကို ကာကြယ္ထားနိုင္ခဲ့သည္။

ထိုကဲ့သို႔ေသာ နည္းလမ္းမ်ိဳးကို မည္သည့္ အခါမၽွ ရွာေဖြရေကာင္းမွန္း မသိခဲ့ၾကေပ။ မိမိတို႔ နိုင္ငံကို စစ္ဆင္ လာမည့္ အလားအလာမ်ားကို ကာကြယ္နိုင္ခဲ့ၿပီဟု ယူဆလာၿပီး ေနာက္တြင္ သမၼတ ထရန႔္ ႏွင့္ ဂ်ိဳး ဘိုင္ဒင္ တို႔သည္ လြန္ခဲ့သည့္ ႏွစ္ေပါင္း ႏွစ္ဆယ္က မိမိတို႔ မွ ေခ်မႈန္းသုတ္သင္သြားမည္ဟု ကတိကဝတ္ ျပဳထားခဲ့ သည့္ ရန္သူ တာလီဘန္တို႔ ႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အတြက္ စတင္ ေဆြးေႏြးလာၾကသည္၊ ထိုေဆြးေႏြပြဲမ်ားမွ ဘိုင္ ဒင္ အစိုးရ အဖြဲ႕၏ တဖက္သတ္ တပ္မ်ား ႐ုပ္သိမ္းသည့္ အဆင့္ထိ ေရာက္လာခဲ့ရျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

တဆင့္ၿပီး တဆင့္ ေျပာင္းလဲ ျဖစ္ေပၚလာခဲ့ျခင္းသာ ျဖစ္သည္ဟု ေျပာယုံမၽွျဖင့္ စာနာစိတ္ကင္းမဲ့မႈ ႏွင့္ ႐ုတ္ ၿခည္း တပ္မ်ား ႐ုပ္သိမ္းသြားရန္ ဆုံးျဖတ္ခဲ့မႈ တို႔ကို ေတာ့ ေခ်ဖ်က္နိုင္စြမ္း ရွိမည္ မဟုတ္ေပ။ အေမရိကန္ သည္ မိမိတို႔ တြင္ ရွိ စြမ္းေဆာင္နိုင္မႈ အရည္အေသြး ႏွင့္ သမိုင္းအစဥ္အဆက္ ထိန္းသိမ္းလာခဲ့သည့္ စံတန္ ဖိုး မ်ား ေၾကာင့္ နိုင္ငံတကာ ဖြဲ႕စည္း ျဖစ္တည္ေနမႈ မ်ားတြင္ အဓိက အစိတ္အပိုင္း အျဖစ္ ရပ္တည္ေနမႈမွ ႐ုန္းထြက္နိုင္စြမ္း ရွိမည္ မဟုတ္ေပ။ တပ္မ်ား ႐ုပ္သိမ္းေပးျခင္းျဖင့္လည္း ေရွာင္လႊဲနိုင္မည္ မဟုတ္ေပ။

မိမိကိုယ္ မိမိ ပုံႀကီးခ်ဲ႕ ၾကည့္တတ္ေသာ နိုင္ငံမ်ား၏ ေထာက္ခံမႈမ်ား ႏွင့္ အတူ တိုးတက္လာေနသည့္ နည္း ပညာ မ်ား ေၾကာင့္ ႀကီးထြားလာေနေသာ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားကို မည္သို႔ တိုက္ဖ်က္မည္၊ ကန႔္သတ္မည္ ႏွင့္ ေက်ာ္လႊားနိုင္မည္ ဆိုသည္က တကမၻာလုံး အတိုင္းအတာျဖင့္ ရင္ဆိုင္ေနရသည့္ စိန္ေခၚမႈမ်ားပင္ ျဖစ္သည္။ ဤသည္ကို လက္ရွိ နိုင္ငံတကာ ျဖစ္တည္ေနမႈ ပုံစံႏွင့္ ေလၽွာ္ညီစြာ ဖန္တီးယူထားသည့္ သံခင္းတမန္ခင္း နည္းလမ္းမ်ား ႏွင့္ ေပါင္းစပ္ၿပီး နိုင္ငံ၏ မဟာဗ်ဳဟာ အက်ိဳးစီးပြား အညီ ခုခံတြန္းလွန္သြားရမည္ ျဖစ္သည္။

လက္ရွိ မိမိတို႔ ဖာသာ ဖန္တီးခဲ့မႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ ယုတ္ေလ်ာ့သြားမႈမ်ိဳးကို ေထမိေစရန္ အျခားေဒ သမ်ားတြင္ တာဝန္ခံမႈ အသစ္မ်ား ႏွင့္ အစားထိုးၿပီး သိသာထင္ရွားေအာင္ ဖန္တီးေပးမႈမ်ိဳး လတ္တေလာ တြင္ မလုပ္မိေအာင္ သတိမူရမည္ ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ အေမရိကန္တို႔ဖက္မွ ဂမူးရႈးထိုး လုပ္မိပါက မဟာမိတ္ မ်ား အၾကား စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ ျဖစ္သြားကာ ရန္သူမ်ား ကို အားေပးအားေျမႇာက္ျပဳရာ ေရာက္ၿပီး ေစာင့္ ၾကည့္ ေလ့လာေနသူမ်ား အၾကား ဇေဝဇဝါ ျဖစ္ကုန္ေအာင္ မ်ိဳးေစ့ခ်ေပးသလို မ်ိဳး ျဖစ္သြားနိုင္ေပသည္။

ဘိုင္ဒင္ အစိုးရ အဖြဲ႕သည္ ယခုမွ စလုံးေရး စ အဆင့္တြင္ပင္ ရွိေပေသးသည္။ ျပည္တြင္း ႏွင့္ နိုင္ငံတကာ တြင္ တကယ္တမ္း လိုအပ္ေနသည္မ်ား ႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြမႈ ရွိၿပီး ေရရွည္တည္တံ့နိုင္သည့္ မဟာဗ်ဳ ဟာမ်ိဳး ခ်မွတ္နိုင္ရန္ အခ်ိန္မ်ားစြာ ရွိေနေပေသးသည္။

ဒီမိုကေရစီသည္ အယူအဆမတူညီသည့္ အုပ္စုမ်ားၾကား ပဋိပကၡမွ တဆင့္ၿပီး တဆင့္ တိုးတက္ဖြံ့ၿဖိဳး ရင့္သန္ လာခ်င္းမ်ိဳးသာ ျဖစ္သည္။ ထိုမွတဆင့္ ရင္ၾကားေစ့ခ်င္းမ်ိဳးျဖင့္သာ အထြတ္အထိပ္သို႔ တက္လွမ္းနိုင္မည္ လည္း ျဖစ္သည္။

   Unicode



အမေရိကန်တို့ အဘယ်ကြောင့် အာဖဂန်နစ္စတန် တွင် မအောင်မြင်ခဲ့ရသနည်း - ကစ်ဆင်ဂျား

***********************
(ဩဂုတ် ၂၅ ရက်နေ့ထုတ် အီကော်နော်မစ် မဂ္ဂဇင်းတွင် ပါရှိသည့် အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒ ဂုရုကြီး ဖြစ်ခဲ့သည့် ဟင်နရီ ကစ်ဆင်ဂျား ရေးသားသည့် “Why American failed in Afghanistan” ဆောင်းပါးကို ပြန်လည်တင်ပြသည်)


အာဖဂန်နစ္စတန်အား တာလီဘန် တို့ သိမ်းယူ နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံအနှံ့ အပြားတွင် သောင်တင်နေ သော ထောင် နှင့် သောင်း နှင့် ချီသည့် အမေရိကန်များ၊ မဟာမိတ် နိုင်ငံသားများ နှင့် အာဖဂန်တို့ အား ပြန်လည် ဆွဲထုတ်နိုင်ရန် ထိတ်တန်း ဦးစားပေး အဖြစ် အာရုံစိုက်လာခဲ့ရသည်။ သို့သော်ငြားလည်း ထိုအခြေအနေအထိ ဆိုက်လာစေရန် နှစ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်ကျော် အနစ်နာခံလာခဲ့ကြပြီးမှ အမေရိကန် တို့သည် မဟာမိတ်များ၊ တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်နေသူများ နှင့် မတိုင်ပင်ပဲ အဘယ်ကြောင့် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ရ သနည်း ဆိုသည့် စိုးရိမ်တကြီးဖြင့် အလေးအနက် မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာခဲ့ရသည်။ အာဖဂန်နစ္စတန် အား လုံးဝဥသုံ ထိန်းချုပ်ထားကြမည်လော၊ သို့မဟုတ် အပြီးအပိုင် ရုပ်သိမ်း ထွက်ခွာသွားမည်လော ရွေးချယ်ခွင့် နှစ်ခု အနက် လူထု အား တခုခု ရွေးချယ်ရန်သာ ချပြနိုင်ခဲ့သည့် အထိ ဖြစ်လာခဲ့ရသည်။


ဤသည်ကလည်း ဗီယက်နမ် မှသည် အီရတ်အထိ မျိုးဆက် တခု နီးပါး ကျွနုပ်တို့၏ သောင်းကျန်းမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများ တွင် တောက်လျှောက် တွယ်ကပ်ပါလာခဲ့သည့် အရင်းခံ အကြောင်း တ ရား တခု ရှိနေခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် မိမိတို့၏ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ အသက်ကိုရင်းခဲ့ရခြင်း၊ နိုင်ငံ ဂုဏ် သိက္ခာ ကို လောင်းကြေးထပ်ပြီး အခြား နိုင်ငံများ ကို ပါဝင် ပတ်သက်အောင် လုပ်လာရသည့် အခါ မျိုးတွင် မဟာဗျူဟာ နှင့် နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်များကို အခြေခံ၍ ပြုလုပ်ရမည် ဖြစ်သည်။ 

မဟာဗျုဟာ ရည်မှန်းချက် ဆိုသည်က မိမိတို့ တိုက်ခိုက်ရန် ဖြစ်လာသည့် အခြေအနေများကို ရှင်းလင်း ပြစ်နိုင်ရမည့် အနေအထားကို ဖန်တီးရယူခြင်း ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက် သည် ထွက်ပေါ်လာသည့် ရလာဒ်ကို သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံ အတွင်း နှင့် နိုင်ငံတကာ တွင် ရေရှည်တည်တံ့အောင် ထိန်းသိမ်းရမည့် အုပ်ချုပ်ရေး လုပ်ငန်း ဘောင်တခု သတ်မှတ် ပြဠာန်းနိုင်ရေး ကို ဆိုလိုသည်။


အမေရိကန် သည် အဆိုပါ ရည်မှန်းချက်များကို ပြဠာန်း နိုင်စွမ်း မရှိခဲ့မှုကြောင့် သောင်းကျန်းမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများသည် သူ့အလိုလို ဝါးအစည်းပြေသလို ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါ ရည်မှန်းချက် နှစ်ခုအား နိုင်ငံအတွင်း ရှိ နိုင်ငံရေး အရွေ့များ နှင့် ဆက်စပ်ပေးနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်း မရှိပေ။ ချမှတ်လာသော စစ်ရေး ရည်မှန်းချက်များသည် ပရမတ် ဆန်လွန်၍ ခရီးမပေါက် ဖြစ်ခဲ့ရပြီး နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက် သည်လည်း စိတ်ကူးယဉ် ဆန်လွန်ပြီး ဝေဝါးနေသည်။


တခု နှင့် တခု ဆက်သွယ် မပေးနိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အမေရိကန် တို့ အဖို့ မည်သည့် နေရာတွင် ရပ်မည် ဟူ၍ ကြိုတင် သတ်မှတ်ထားနိုင်ခြင်း မရှိတော့ပဲ ပဋိပက္ခတွင် ပါဝင် လာခဲ့ရပြီး အုတ်ရောရော ကျော က်ရောရောဖြင့် ပြည်တွင်း ရေး အရှုပ်အထွေး နွံအိုင်ကြီးထဲတွင် စုန်းစုန်း မြုပ်သွားခဲ့ရသည်။


တာလီဘန် တို့ ထိန်းချုပ်ထားသည့် အာဖဂန်နစ္စတန်ကို ခြေကုပ်ယူပြီး အယ်ကိုင်ဒါ အဖွဲ့မှ အမေရိကန် ကို တိုက်ခိုက်လာခဲ့ခြင်းကြောင့် အာဖဂန်နစ္စတန်ထဲ ကျွနုပ်တို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့မှုကို လူထု က တခဲနက် ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ကနဦး စစ်ဆင်ရေး များသည် ထိထိရောက်ရောက် အောင်မြင်မှု ရခဲ့သည်။ 

တာလီဘန်တို့လည်း ပါကစ္စတန်တို့ ခိုလှုံခွင့် ပေးထားသည့် နေရာများ တွင်သာ ကျင်လည် နိုင်ခဲ့တော့ သည်။ ပါကစ္စတန် အာဏာပိုင်အချို့၏ အကူအညီဖြင့် ထိုနေရာများ မှတဆင့် ပြည်တွင်း တွင် အဖျက် အမှောင့် လုပ်ငန်းများ ဆင်နွှဲလာခဲ့ကြသည်။


တာလီဘန်တို့ နိုင်ငံတွင်းတွင် မရှိတော့သည့် အချိန်တွင်တော့ ကျွနုပ်တို့ဖက်မှ မဟာဗျုဟာ ပိုင်းတွင် အာရုံစိုက်မှု မရှိကြတော့ပေ။ အာဖဂန်နစ္စတန်ကို ဒီမိုကရေစီ ကျင့်စင်များ နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ နှင့် အညီ အုပ်ချုပ်မည့် အစိုးရ တရပ် ပြန်လည် တည်ထောင်ပေးခြင်း ဖြင့် အကြမ်းဖက်သမားများ ပြန်လည် အခြေ ချလာမည့် အရေး ကို ဟန့်တား နိုင်လိမ့်မည်ဟု တဖက်သတ် ယုံကြည်လာခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ လုပ်ငန်း စဉ်ကိုလည်း အမေရိကန်၏ နိုင်ငံ ရေး အရွေ့နှင့် ချိန်ညှိပေးနိုင်ခဲ့ခြင်း မျိုး လည်း မရှိပြန်ပေ။
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ထိုသို့ ဖြစ်လာနေသည်ကို ရိပ်စားမိလာသဖြင့် အချိန်ကြာလာသည်နှင့် အမျှ နိုင်ငံ တွင်း ရှိ ဂျီဟတ်ဒစ် မဟုတ်သူများပင် မိမိတို့အား ဆန့်ကျင်လာလိမ့်မည်ဟု ကျွနုပ်မှ ဆောင်းပါးတပုဒ် ရေးသားပြီး သတိပေးခဲ့ဖူးသေးသည်။


အာဖဂန်နစ္စတန်သည် မည်သည့် အခါမျှ ခေတ်မီ နိုင်ငံတခု ဖြစ်မလာနိုင်ပေ၊ နိုင်ငံတခု ဖြစ် ရပ်တည် နိုင် ရေးသည် အစိုးရ အာဏာ ကို ဗဟိုမှ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်မှု နှင့် တပြေးညီ တာဝန်ယူပေးနိုင်မှု ရှိခြင်း စသည့် အခြေအနေတခု မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်ကို တင်ကူးကြံဆထားရမည် ဖြစ်သည်။ ဝိသေသ လက္ခဏာပေါင်း များစွာ နှင့် ပြည့်နှက်နေသော အာဖဂန်မြေပေါ်တွင် ထိုအနေအထားများ ချို့ယွင်း လျက် ရှိနေသည်။ အစိုးရ၏ အမိန့်ဩဇာ အာဏာ တနိုင်ငံလုံး တပြေးညီ ပျံ့နှံ့လာဖို့ အ‌ရေးသည် နှစ် ပေါင်းများစွာ တည်ဆောက်ရမည့် သဘော ရှိသည်။ ထို့အပြင် ပထဝီအနေအထား နှင့် လူမျိုးရေး ဘာ သာရေး နဂိုမူလ အရင်းခံ အကြောင်းတရားများကို ကျော်လွှား နိုင်မှလည်း ဖြစ်ပေဦးမည်။ ဤကဲ့သို့ အာဖဂန်နစ္စတန် တွင် အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်နေခြင်း၊ အသွားအလာ ခက်ခဲခြင်း နှင့် ဗဟိုအစိုးရ အာဏာ မသက်ရောက် နိုင်ခဲ့ခြင်း များ ကြောင့် အကြမ်းဖက်သမားများ အဖို့ ကွန်ယက်များ တည်ဆောက်နိုင်ရန် စွဲမက်ဖွယ် အနေအထားများ ဖြစ်လာရပြန်သည်။


အနယ်နယ်အရပ်ရပ်ရှိ ကွဲပြားနေသော လူမျိုးနွယ်စုများသည် ဗဟိုအစိုးရ ကို အပြင်းအထန် ဆန့်ကျင် လာမှုများသည် ယခုမှသာ မဟုတ် ၁၈ ရာစု နှစ်ကတည်းက ရှိနေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ အာဖဂန်နစ္စတန် တွင် စစ်ရေး နှင့် နိုင်ငံရေး အရ ချုပ်ကိုင်နိုင်ရန် သည် လူမျိုး နွယ်စုများ အပေါ် အခြေခံ နိုင်မှသာ ဖြစ်ပေမည်။ အခြေခံအားဖြင့် မြေရှင် ပဒေသရာဇ် စနစ် ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်ပုံအတိုင်း ရှိနေသေး သဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ မျိုးနွယ်စုများအား အကာအကွယ် ပေးနိုင်သူများသည် သာ အဓိက နေရာမှ ကြိုးကို င်နိုင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။


မျိုးနွယ်စု အချင်းချင်းလည်း ရန်ညိုးရန်စများက ဖွဲမီးလို တငွေ့ငွေ့ တောက်လောင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်း တို့သည် ၁၈၃၉ ခုနှစ် တွင် ဗြိတိသျှ တို့ နှင့် ၁၉၇၉ တွင် ဆိုဗီယက်ကဲ့သို့ ပြင်ပ မှ ကျူးကျော်လာ သည့် အခါမျိုးတွင်သာ အချင်းချင်း ယေဘုယျ သ‌ဘောမျိုး အကျိုးတူ ပူးပေါင်းလာကြပြီး ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု ရရန် နှင့် တသားတည်း ဖြစ်ရန် ကြိုးပမ်းလာကြသည်။


၁၈၄၂ တွင် ဗြိတိသျှ တို့ ကဘူးလ်မှ ကံဆိုးမိုးမှောင်ကျစွာ ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရသည်၊ ထိုအခါက ဥရောပ တိုက်သား တဦးသာ အသက်ဘေး သို့မဟုတ် ဖမ်းဆီးခံရမည့် ဘေး မှ ကင်းလွတ်သွားခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၉ တွင် လည်း ထိုကဲ့သို့ ယာယီ အကျိူးတူ ပူးပေါင်းနိုင်ခဲ့သဖြင့် ဆိုဗီယက်တို့ ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရသည်။ အာဖဂန် ပြည်သူများသည် ၎င်းတို့ အရေး အတွက် ၎င်းတို့ဖာသာ တိုက်ခိုက်လိုစိတ် မရှိကြဟု မျက်မှော က်ခေတ် တွင် ငြင်းခုံ ပြောဆိုနေမှု များအား သမိုင်း ဖြစ်ရပ်များက ထောက်ခံခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ တကယ် တမ်းတွင် အာဖဂန်တို့သည် ၎င်းတို့ မျိုးနွယ်စုများ နှင့် ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်နိုင်ခွင့် ရရန် ကျားကု တ် ကျားခဲ တိုက်ခိုက်တတ်သူများသာ ဖြစ်သည်။


အချိန်ကာလ ကြာညောင်းလာသည်နှင့် အမျှ အမေရိကန် တို့ ၏ သောင်းကျန်းမှု တိုက်ဖျက်ရေး အတွက် ထောက်ခံပေးနေမှုများသည် တစထက် တစ ယုတ်လျော့လာခဲ့ရသည်။ တာလီဘန်တို့၏ အခြေစိုက်စခန်း များကို တကယ်တမ်းတွင် ဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့သည်မှာ မှန်သော်လည်း ယင်းနှင့် အတူ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး အတွက် စစ်အင်အား များကို အမြောက်အများ ထုတ်နှုတ်သုံးစွဲခဲ့ရပြန်သည်။ တာလီဘန်တို့ အား ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ယုံသာ ရှိခဲ့ပြီး အပြီးအပိုင် ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ကြခြင်း မရှိပေ။
အာဖဂန်တို့ နှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခြင်း မရှိခဲ့သည့် အစိုးရ ပုံစံကို သွတ်သွင်းလာခဲ့မှုကြောင့် နိုင်ငံရေးဖက်တွင် စိတ်ပါလက်ပါ မရှိဖြစ်လာခဲ့ပြီး အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများ မှိုလိုပေါက်လာအောင် အားပေးသလို ဖြစ်လာခဲ့ရသည်။


ထို့အတွက် အာဖဂန်နစ္စတန် နှင့် ပတ်သက်၍ အမေရိကန် တွင် အငြင်းပွားဖွယ်ရာများ ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်လာခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ အခြေအတင် ပြောဆို ငြင်းခုံမှုများတွင် အကြမ်းဖက် ဝါဒ တိုက်ဖျက်ရေး ဖက်၌ တိုးတက်မှု များ ရှိသည် ဟု ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံရေး ဖက်တွင် ပျက်စီးခြင်း ငါးပါး ဆိုက်လာပြီဟု သတ်မှတ်လာကြသည်။ ပါတီကြီး နှစ်ခု တလှည့်စီ ဆက်တိုက် အုပ်ချုပ်ခဲ့စဉ်အတွင်း ထိုသို့ တဖက် နှ င့် တဖက် ငြင်းခုံလာမှုများကြောင့် ရှေ့မတိုး နောက်မဆုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဥပမာ ဆိုရက ၂၀၀၉ ခုနှစ် အတွင်း အာဖဂန်နစ္စတန် တွင် တပ်အင်အား ရုတ်ခြည်း မြှင့်တင်မှု ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြ သော် လည်း တချိန်တည်းမှာပင် တပ်များကို ၁၈ လ အတွင်း ရုတ်သိမ်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့ခြင်းမျိုးပင် ဖြစ်သည်။


အောင်မြင်နိုင်ဖွယ် ရှိသည့် ရည်မှန်းချက်များ နှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ကျင့်သုံးသွားရန်ကို လစ်လျု ရှုခဲ့ ကြသည်။ သောင်းကျန်းမှု တိုက်ဖျက်ရေး ရည်မှန်းချက်သည်လည်း တာလီဘန်တို့ အား ချေမှုန်းရေး ထက် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ရေး အဆင့်သို့ သက်ဆင်းသွားခဲ့ရသည်။ အာဖဂန် ဖြစ်စဉ်တွင် အမှန်တကယ် ပါဝင် ပတ်သက်နေသော အိမ်နီးချင်းများကို နိုင်ငံ‌ရေး သံတမန်ရေး လမ်းကြောင်းများ ရှာဖွေ ထိုးဖေါ က်ပြီး ချည်းကပ်၍ ရနိုင်ကောင်းသည်။ အဆိုပါ အိမ်နီးချင်းများသည် ၎င်းတို့ အချင်းချင်း ရန်သူ သဖွယ် ဆက်ဆံနေကြပြီး တခါတရံတွင် မိမိတို့ ဖက်သို့ပင် လှည့်လာနေကြသူများ ဖြစ်သည်၊ ထိုနိုင်ငံများသည် အာဖဂန်နစ္စတန် နိုင်ငံတွင်း အကြမ်းဖက်သမားများ ကြီးစိုးလာနိုင်မှု အလားအလာ များကြောင့် ၎င်း တို့ကို ခြိမ်းခြောက်ခံရသလို ဖြစ်နေသည်ဟု ယူဆနေကြသူများလည်း ဖြစ်သည်။


သောင်းကျန်းမှု တိုက်ဖျက်ရေး တွင် အဆိုပါ နိုင်ငံများ နှင့် အတူ ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ရန် အဘယ် ကြောင့် မဖြစ်နိုင် ရှိရပေမည်နည်း၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ရုရှား နှင့် ပါကစ္စတန်တို့သည် ကွဲပြားသော အကျိုးစီးပွားများ သေချာပေါက် ရှိနေကြပြီး ဖြစ်သည်။ ထိုအနေအထားများကြားတွင် အဆင်ပြေသလို ဖန်တီးရယူနိုင်သော သံခင်း တမန်ခင်းများ ဖြင့် အာဖဂန်နစ္စတန်ရှိ အကြမ်းဖက်ဝါဒ ကို တူညီစွာ ရပ် တည် ဖြေရှင်းနိုင်မည့် အစီအမံများ ကို ထုတ်နှုတ်ရယူ နိုင်ပေသည်။ ဗြိတိသျှ တို့သည် အရှေ့အ လယ် ပိုင်း မှသည် အိန္ဒိယ အထိ စစ်စခန်းများ အမြဲလို ချထားစရာ မလိုပဲ၊ ကြုံလျှင် ကြုံသလို ၎င်းတို့ အား ထောက်ခံသူများကို စုစည်း ကာ အမြဲတမ်း အသင့် ဖြစ်နေအောင် ပြင်ဆင်ထားနိုင်သည့် မဟာဗျုဟာမျိုး ဖြင့် ရာစု နှစ် တခု နီးပါးမျှ ၎င်းတို့ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။


ထိုကဲ့သို့သော နည်းလမ်းမျိုးကို မည်သည့် အခါမျှ ရှာဖွေရကောင်းမှန်း မသိခဲ့ကြပေ။ မိမိတို့ နိုင်ငံကို စစ်ဆင်လာမည့် အလားအလာများကို ကာကွယ်နိုင်ခဲ့ပြီဟု ယူဆလာပြီး နောက်တွင် သမ္မတ ထရန့် နှင့် ဂျိုး ဘိုင်ဒင်တို့သည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်က မိမိတို့ မှ ချေမှုန်းသုတ်သင်သွားမည်ဟု ကတိကဝတ် ပြုထားခဲ့သည့် ရန်သူ တာလီဘန်တို့ နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး အတွက် စတင် ဆွေးနွေးလာကြ သည်၊ ထိုဆွေးနွေပွဲများမှ ဘိုင်ဒင် အစိုးရ အဖွဲ့၏ တဖက်သတ် တပ်များ ရုပ်သိမ်းသည့် အဆင့်ထိ ရောက်လာခဲ့ရခြင်းပင် ဖြစ်သည်။


တဆင့်ပြီး တဆင့် ပြောင်းလဲ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု ပြောယုံမျှဖြင့် စာနာစိတ်ကင်းမဲ့မှု နှင့် ရုတ်ခြည်း တပ်များ ရုပ်သိမ်းသွားရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့မှု တို့ကို တော့ ချေဖျက်နိုင်စွမ်း ရှိမည် မဟုတ်ပေ။ အမေရိကန်သည် မိမိတို့ တွင် ရှိ စွမ်းဆောင်နိုင်မှု အရည်အသွေး နှင့် သမိုင်းအစဉ်အဆက် ထိန်း သိမ်း လာခဲ့သည့် စံတန်ဖိုး များ ကြောင့် နိုင်ငံတကာ ဖွဲ့စည်း ဖြစ်တည်နေမှု များတွင် အဓိက အစိတ် အပိုင်း အဖြစ် ရပ်တည်နေမှုမှ ရုန်းထွက်နိုင်စွမ်း ရှိမည် မဟုတ်ပေ။ တပ်များ ရုပ်သိမ်းပေးခြင်း ဖြင့် လည်း ရှောင်လွှဲနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။


မိမိကိုယ် မိမိ ပုံကြီးချဲ့ ကြည့်တတ်သော နိုင်ငံများ၏ ထောက်ခံမှုများ နှင့် အတူ တိုးတက်လာနေသည့် နည်းပညာ များ ကြောင့် ကြီးထွားလာနေသော အကြမ်းဖက်မှုများကို မည်သို့ တိုက်ဖျက်မည်၊ ကန့်သတ် မည် နှင့် ကျော်လွှားနိုင်မည် ဆိုသည်က တကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ရင်ဆိုင်နေရ သည့် စိန်ခေါ် မှုများပင် ဖြစ်သည်။ ဤသည်ကို လက်ရှိ နိုင်ငံတကာ ဖြစ်တည်နေမှု ပုံစံနှင့် လျှော်ညီ စွာ ဖန်တီး ယူထားသည့် သံခင်းတမန်ခင်း နည်းလမ်းများ နှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး နိုင်ငံ၏ မဟာဗျုဟာ အကျိုးစီးပွား အညီ ခုခံတွန်းလှန်သွားရမည် ဖြစ်သည်။


လက်ရှိ မိမိတို့ ဖာသာ ဖန်တီးခဲ့မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ယုတ်လျော့သွားမှုမျိုးကို ထေမိစေရန် အခြားဒေသများတွင် တာဝန်ခံမှု အသစ်များ နှင့် အစားထိုးပြီး သိသာထင်ရှားအောင် ဖန်တီးပေးမှုမျိုး လတ်တလောတွင် မလုပ်မိအောင် သတိမူရမည် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ အမေရိကန်တို့ဖက်မှ ဂမူးရှုးထိုး လုပ်မိပါက မဟာမိတ်များ အကြား စိတ်ပျက်လက်ပျက် ဖြစ်သွားကာ ရန်သူများ ကို အားပေးအား မြှောက် ပြုရာ ရောက်ပြီး စောင့်ကြည့် လေ့လာနေသူများ အကြား ဇဝေဇဝါ ဖြစ်ကုန်အောင် မျိုးစေ့ချပေးသလို မျိုး ဖြစ်သွားနိုင်ပေသည်။

ဘိုင်ဒင် အစိုးရ အဖွဲ့သည် ယခုမှ စလုံးရေး စ အဆင့်တွင်ပင် ရှိပေသေးသည်။ ပြည်တွင်း နှင့် နိုင်ငံတကာတွင် တကယ်တမ်း လိုအပ်နေသည်များ နှင့် လိုက်လျောညီထွေမှု ရှိပြီး ရေရှည်တည် တံ့နိုင်သည့် မဟာဗျုဟာမျိုး ချမှတ်နိုင်ရန် အချိန်များစွာ ရှိနေပေသေးသည်။

ဒီမိုကရေစီသည် အယူအဆမတူညီသည့် အုပ်စုများကြား ပဋိပက္ခမှ တဆင့်ပြီး တဆင့် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုး ရင့်သန်လာချင်းမျိုးသာ ဖြစ်သည်။ ထိုမှတဆင့် ရင်ကြားစေ့ချင်းမျိုးဖြင့်သာ အထွတ်အထိပ်သို့ တက်လှ မ်းနိုင်မည်လည်း ဖြစ်သည်။





No comments:

Post a Comment

/* PAGINATION CODE STARTS- RONNIE */ /* PAGINATION CODE ENDS- RONNIE */