ဤဒေသသည် Bolshevik အုပ်ချုပ်မှုမတိုင်မီက ကျွန်ုပ်တို့နှင့်သက်ဆိုင်ပြီး ထိုနောက်ပိုင်းတွင် ကျွန်ုပ်တို့၏နယ်မြေအတွင်းတွင် ရှိနေခဲ့သည်။ Karabakh အတွက် အာမေးနီးယန်း အရေးဆိုမှုများကို ပယ်ချခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်ယူနီယံပြိုကွဲစဉ်တွင် အာမေးနီးယန်းလူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏တောင်းဆိုချက်များကို တစ်ဖန်ပြန်လည်အတည်ပြုခဲ့သည်။ မော်စကို၏ တိတ်တဆိတ်သဘောတူညီချက်ဖြင့် သူတို့သည် အဇာဘိုင်ဂျန်ကို စစ်ပွဲစတင်ခဲ့သည်။ Nagorno Karabakh ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် Azerbaijan ၏ ကပ်လျက်ခရိုင် ခုနစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး လူမျိုးသုတ်သင်ရှင်းလင်းမှုကြောင့် သိန်းနှင့်ချီသော အဇာဘိုင်ဂျန်လူမျိုးများအား သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေများမှ နှင်ထုတ်ခံခဲ့ရသည်။
“Nagorno Karabakh Republic” ဟုခေါ်တွင်ကြောင်း ကြေငြာခဲ့သည်။ ဒါပေမယ့် အဇာဘိုင်ဂျန်ကတော့ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးကို ဘယ်တုန်းကမှ လက်လွှတ်မခံခဲ့ပါဘူး။ ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင် စီ၏ လက်ခံထားသော ဆုံးဖြတ်ချက် ၄ ချက်နှင့်အညီ ပဋိပက္ခကို ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖြေရှင်းရန် ကျွန်ုပ်တို့ ကြိုးစားခဲ့သည်။ သို့သော် အာမေးနီးယန်းနိုင်ငံတကာဥပဒေကို လျစ်လျူရှုထားပြီး ၂၇ ရက်နေ့တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် စစ်ရေးအရ ရန်စမှုများကို ဆက်တိုက်ဆိုသလို အာမေးနီးယန်းချိုးဖောက်မှုများ၊th စက်တင်ဘာလက ကျွန်တော်တို့ကို စစ်ရေးအရ အရေးယူဖို့ ဖိအားပေးခဲ့တယ်။ DNH : ၁၉၉၄ မှာ မင်း နယ်မြေ ထိန်းချုပ်မှု ဆုံးရှုံးသွားတယ်။ 1994 ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ မတိုင်မီ ဇုန်အတွင်း အပြတ်အသတ် အပြတ်သားဆုံး အဖြစ်အပျက်များကား အဘယ်နည်း။
သံအမတ်ကြီး Guliyev ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီခဲ့သော်လည်း နှစ်ဖက်စလုံးက အမှန်တကယ် ပြည့်စုံခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ Nagorno Karabakh ရှိ ခွဲထွက်ရေးသမားများနှင့် Yerevan ရှိ ၎င်းတို့၏ နာယကများသည် သဘောတူညီချက်ကို ဂုဏ်ပြုရန် မရည်ရွယ်ပါ။ 1994 ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပဋိပက္ခ၏ အထင်ရှားဆုံး တိုးမြင့်လာသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ “လေးရက်စစ်ပွဲ” လို့ ခေါ်တဲ့ ဒီကာလအတွင်း အဇာဘိုင်ဂျန်စစ်တပ်က Ohanian Line ကို ချေမှုန်းပြီး ဗျူဟာမြောက် အမြင့်တွေနဲ့ ရွာတချို့ကို လွတ်မြောက်ခဲ့ပါတယ်။ သို့သော် ထိုအချိန်တွင် မော်စကိုက ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲ့ပြီး စစ်ပွဲများ ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။ DNH - 26 နှစ်ကြာပြီးနောက်၊ 27 ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ 2020 ရက်နေ့တွင် တစ်စုံတစ်ခု ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်၊ လက်နက်ကိုင်တိုက်ခိုက်မှုအတွက် ကနဦး တွန်းအားဖြစ်စေခဲ့သည်။ အဲဒါဘာလဲ? သံအမတ်ကြီး Guliyev အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ အာမေးနီးယားသည် ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် ၎င်း၏ရန်လိုသည့်မူဝါဒကို ဘယ်သောအခါမှ မရပ်တန့်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ အဆက်အသွယ် ဖြတ်ထားတဲ့ အနီးနားက ရွာတွေက ရန်သူ့ ပစ်ခတ်မှုတွေ အမြဲ ကြုံတွေ့နေရတယ်။ ဤနှစ်များအတွင်း အာမေးနီးယန်း စနိုက်ပါသမားများကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ စစ်သည်များအပြင် အရပ် သားများဖြစ်သော အမျိုးသမီးနှင့် ကလေး ဆယ်ဂဏန်းခန့် သေဆုံးခဲ့ရသည်။
Nagorno Karabakh တစ်ခုတည်းသာမက အာမေးနီးယားကိုယ်တိုင်က ကျွန်ုပ်တို့လူမျိုးအတွက် ခြိမ်း ခြောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ လက်ရှိစစ်ပွဲအပြီးတွင် နုတ်ထွက်ခဲ့သော အာမေးနီးယန်း ကာ ကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဒေးဗစ်တိုနိုယန်သည် ၎င်းတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ “နယ်မြေသစ်အတွက် စစ်ပွဲအသစ်ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်သည်” ဟု ယခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့သည်။ အာမေးနီးယားသည် မကြာမီတွင် အဆိုပါ ခြိမ်းခြောက်မှုများကို စတင်လုပ်ဆောင်ပြီး ဇူလိုင် ၁၂ ရက်၌ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။th Nagorno-Karabakh အဆက်အသွယ်လိုင်းမှ ကီလိုမီတာရာနှင့်ချီဝေးသော Tovuz ရှိ Azerbaijani-Armenian နယ်စပ်တွင် ကြီးမားသော စစ်ရေးအရ ရန်စမှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် အရေးကြီးသော စွမ်းအင်နှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးစင်္ကြံကို ထိန်းချုပ်နိုင်စေမည့် မဟာဗျူဟာမြောက် အမြင့်များကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။
အဇာဘိုင်ဂျန်သည် အသေအပျောက်များစွာရှိသော်လည်း တိုက်ခိုက်မှုကို ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် အာမေးနီးယန်းအဖျက်သမားအုပ်စုသည် ဘက်မလိုက်ဘဲ ၎င်း၏ခေါင်းဆောင်ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက်နောက်ထပ် အာမေးနီးယန်း ဒေါသကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ စစ်တပ်ကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် အရေးယူရန် တွန်းအားပေးခဲ့ပြီး 44 ရက်ကြာ စစ်ပွဲကြီး စတင်ခဲ့ပြီး ကျွန်ုပ်တို့ အောင်ပွဲခံခဲ့သည်။ DNH : တစ်လခွဲကြာမြင့်ခဲ့သည့် စစ်ပွဲအတွင်း အဇာဘိုင်ဂျန်သည် ကြီးမားသောနယ်မြေကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။အဓိက ပစ်မှတ်တွေက ဘာတွေလဲ။ သံအမတ်ကြီး Guliyev ဒီနေရာမှာ မတူညီတဲ့ အသုံးအနှုန်းကို သုံးသင့်တယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ မြေပုံကိုကြည့်ပါ၊ စစ်ပွဲသည် နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြု အဇာဘိုင်ဂျန်နယ်နိမိတ်အတွင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ကိုယ်ပိုင်နယ်မြေများကို မည်သို့သိမ်းပိုက်နိုင်မည်နည်း။
ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် အာမေးနီးယန်းတပ်များ သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေများကို လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ 1991 ခုနှစ်အထိ၊ Azerbaijan တွင် Nagorno Karabakh ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတစ်ခုရှိခဲ့သည်။ ၎င်း၏နယ်မြေသည် 4,380 စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းပြီး ၎င်း၏လူဦးရေတွင် အာမေးနီးယန်း 120,000 နှင့် Azerbaijanis 60,000 တို့ပါဝင်သည်။ စောစောက ကျွန်တော်မှတ်သားခဲ့သလိုပဲ ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ပြိုလဲချိန်မှာ အာမေးနီးယန်းတွေက Nagorno Karabakh ကို အာမေးနီးယားအဖြစ် ပေါင်းစည်းဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်။ ယခင်ဆိုဗီယက်စစ်တပ်ယူနစ်များနှင့် နိုင်ငံတကာအကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်း ASALA တို့၏အကူအညီဖြင့် ၎င်းတို့သည် အဇာဘိုင်ဂျန်ကို အကြီးအကျယ် စစ်ပွဲဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် Nagorno Karabakh၏နယ်မြေကိုသိမ်းပိုက်ရုံသာမက အဇာ ဘိုင်ဂျန်၏ ခရိုင် 7 ခုတွင်လည်း ၎င်းတို့၏ နယ်မြေသည် စတုရန်းကီလိုမီတာ 8,000 ကျော်ရှိသည်။ သင်တွေ့မြင်ရသည့်အတိုင်း အာမေးနီးယန်း ခွဲထွက်ရေးသမားများသည် အဇာဘိုင်ဂျန်နယ်မြေ၏ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၂၀၀၀ ကျော်ကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။ သူတို့ဟာ ဒီနယ်မြေကို လူမျိုးတုံး သတ် ဖြတ်မှု ပြီးမြောက်အောင် လုပ်ခဲ့တယ်။ ပဋိပက္ခကို ငြိမ်းချမ်းစွာဖြေရှင်းရန် သဘောမတူခဲ့ကြပါ။
အာမေးနီးယားဝန်ကြီးချုပ် Pashinyan က "Nagorno Karabakh သည် Armenia ဖြစ်ပြီး ရပ်တန့်နေသည်" ဟု ကြေညာပြီး တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာကို အဇာဘိုင်ဂျန်သို့ ပြန်ပေးမည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အာမေးနီးယားသည် OSCE Minsk Group ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေးဖော်မတ်မှ အမှန်တကယ် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ တကယ်တော့ ဒီငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေက တော်တော် အကျိုးမရှိခဲ့ပါဘူး။ ၂၆ နှစ်ကြာ ဆက်လက်တည်ရှိနေသော်လည်း အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံသို့ ရွာတစ်ရွာမျှ ပြန်မလာခဲ့ပါ။ Azerbaijani သည် သူ့အိမ်သို့ ပြန်ရန် အခွင့်အရေးတစ်ခုမျှ မရရှိခဲ့ပေ။ တကယ်တော့ ပြန်ဖို့နေရာမရှိခဲ့ဘူး။ အဇာဘိုင်ဂျန်လူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့သည့် မြို့များနှင့် ရွာများအားလုံး ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်၊ ၎င်းတို့နားလည်နိုင်သော ဘာသာစကားကို အသုံးပြု၍ ရန်လိုသူကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် ကျွန်ုပ်တို့တွင် ရွေးချယ်ခွင့်တစ်ခုသာရှိသည်။ အဇာဘိုင်ဂျန်သည် အလုပ်အကိုင်စစ်တပ်ကို ဖယ်ရှားရန် တရားမျှတသောစစ်ပွဲကိုဆင်နွှဲပြီး အာမေးနီးယန်းများ ငြိမ်းချမ်းစွာမပြန်လိုသော ခရိုင်ခုနစ်ခုကို လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ အဇာဘိုင်ဂျန်-စစ်တပ် Agdam ဒေသ၊ NAgarno-Karabakh။ ဓာတ်ပုံ- MTI/AP/APTN DNH -
အဇာဘိုင်ဂျန်စစ်တပ်သည် အရပ်သားများကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် အရပ်သားများအပေါ် ဖိအားပေးရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ဟု နိုင်ငံတကာသတင်းများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းက အလေးပေးဖော်ပြခဲ့သည်။ အာမေးနီးယန်းစစ်တပ်က အဇာဘိုင်ဂျနီမြို့တွေမှာ ဒုံးကျည်တိုက်ခိုက်မှုတွေကို တခြားမီဒီယာတွေက အာရုံစိုက်ခဲ့ကြပါတယ်။ အမှန်တရား ဘယ်မှာလဲ ကြားထဲမှာ တစ်နေရာလား? သံအမတ်ကြီး Guliyev ပထမနေ့မှစ၍ အဇာဘိုင်ဂျန်သည် ရန်သူ၏စစ်တပ်ယူနစ်များနှင့် တရားဝင်စစ်တပ်ပစ်မှတ်များကိုသာ စစ်ပွဲဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ငါတို့စစ်တပ်က အရပ်သားတွေကို ဘယ်တော့မှ ပစ်မှတ်မထားဘူး။ ကျွန်ုပ်တို့၏စစ်သားများသည် အာမေးနီးယန်းများ တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးသည့် ရွာများတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော ဖျားနာပြီး သက်ကြီးရွယ်အို အာမေးနီးယန်းများကို ကယ်တင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုပါ အရပ်သားများကို အာမေးနီးယန်း ဘက်သို့ ပြန်ပေးခဲ့သည်။ Nagorno Karabakh ရှိ အချို့သော အရပ်ဘက် ပစ္စည်းများ ထိခိုက်ပျက်စီးမှု ရှိသင့်သည်။ အာမေးနီးယန်းဘက်ခြမ်း ပဋိပက္ခအတွင်း အရပ်သားအချို့ သေဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာရခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်းကိုလည်း ကျွန်ုပ် မဆုံးဖြတ်ပါ။ ဒါပေမယ့် အတိုင်းအတာကတော့ လုံးဝကွဲပြားပါတယ်။
အဇာဘိုင်ဂျန်နီစစ်တပ်အား စစ်ဆင်ရေးများရပ်တန့်ရန် တွန်းအားပေးရန်အတွက် အာမေးနီးယန်းဘက်မှ Ganja၊ Barda၊ Tartar၊ Naftalan၊ Agjabedi၊ Beylagan၊ Mingachevir နှင့် အခြားကျေးရွာအများအပြားကိုလည်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် လက်နက်များ အသုံးပြု၍ တမင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကလေး ၁၆ ဦး အပါအဝင် အရပ်သား ၉၁ ဦး အသတ်ခံခဲ့ရပြီး ၄၀၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ အိမ်ခြေ ၂၄၈၈ လုံး၊ အရပ်သား ၄၆၁ လုံးနှင့် အထပ်မြင့် အဆောက်အအုံ ၉၇ လုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းဒဏ်ခံမြို့များသည် ပဋိပက္ခမျဉ်းမှ ကီလိုမီတာ ဆယ်နှင့်ချီဝေးသည်။ ပတ်၀န်းကျင်တွင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများ မရှိသေးပါ။ အရပ်ဘက်နယ်မြေများကို ညအချိန်၌ ပစ် မှတ်ထားခဲ့သည်။ အာမေးနီးယန်းဖက်က Mingachevir ရေလှောင်ကန်ကို အကြိမ်ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။ အဇာဘိုင်ဂျန်နှင့် ဂျော်ဂျီယာရှိ လူ ၂ သန်းအတွက် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင် ရာ ကပ်ဘေးဖြစ်စေသည့် ဤရေလှောင်ကန်ကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်အရ အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံသို့ လွှဲပြောင်းပေးနေသည့် ခရိုင်များရှိ အာမေးနီးယန်းများအသုံးပြုသည့် ရိုင်းစိုင်းသောနည်းလမ်းများကို ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး မျက်မြင်တွေ့နိုင်သည် - ၎င်းတို့သည် အရပ်ဘက်အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ဖျက်ဆီးကာ သစ်တောများကို မီးရှို့ကြသည်။ မိုင်းတွေ ချထားတယ်။ လက်နက်ချရန် သဘောတူလိုက် သည်နှင့် တပြိုင်နက် အာမေးနီးယန်း ဘက်မှ လက်စားချေမည့် အစီအစဉ်များကို စတင် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ DNH- ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်ကို နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ထိုအချိန်မှစ၍ Azerbaijani သည် ဆုံးရှုံးသွားသော နယ်မြေအများအပြားကို အမှန်တကယ် ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။
Nagorno-Karabakh တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးရှိမည်ဟု သင်ထင်ပါသလား။ ဒါမှမဟုတ် နောက်ထပ်စစ်ပွဲကို မျှော်လင့်နိုင်မလား။ သံအမတ်ကြီး Guliyev ဒေသတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ အပြန်အလှန် နားလည်မှု ထူထောင်ရေးကို လိုချင်တာတော့ ဟုတ်ပါတယ်။ အာမေးနီးယားနိုင်ငံအပေါ် ကျွန်ုပ်တို့၏ စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေး အလားအလာများ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ထားသော်လည်း၊ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ပဋိပက္ခအတွက် ငြိမ်းချမ်းသော ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းနည်းကို နှစ်သက်ခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် အဇာဘိုင်ဂျန်နီနှင့် အာမေးနီးယန်းလူမျိုးများကို ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် လုံခြုံမှုရှိသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်စေလိုပါသည်။
အကယ်၍ အာမေးနီးယားသည် အဇာဘိုင်ဂျန်အား ၎င်း၏တရားမျှတမှုမရှိသော ပိုင်နက်တောင်းဆိုမှုကို လိုက်လျှောက်ရန် တွန်းအားပေးခြင်းမပြုပါက၊ ၎င်း၏စီးပွားရေးအရင်းအမြစ်နှင့် လူသားအရင်းအနှီးများပါရှိသော တောင်ကော့ကေးဆပ်ဒေသသည် ယူရေးရှား၏ ပွင့်လန်းသောဒေသများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာနိုင်သည်။ ဒါပေမယ့် ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်ဟာ တစ်ဖက်သတ် ဆန္ဒနဲ့ မဖြစ်ပါဘူး။ အဇာဘိုင်ဂျန်သည် ၎င်း၏အနေအထားကို ရှေ့တန်းတင်ထားပြီးဖြစ်သည်။ အခုတော့ အရာအားလုံးဟာ အိမ်နီးချင်း အာမေးနီးယားကို ရွေးချယ်မယ့် လမ်းကြောင်းပေါ် မူတည်ပြီး လုပ်ရမယ့် ခြေလှမ်းတွေပါ။
အာမေးနီးယားသည် ငြိမ်းချမ်းရေး အလိုအပ်ဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အလုပ်အကိုင် မူဝါဒကြောင့် ဤနိုင်ငံငယ်လေးသည် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အလားအလာမရှိဘဲ လျင်မြန်စွာ ကျဆင်းနေသော ကမ္ဘာ့စီမံကိန်းများနှင့် ကင်းကွာနေသော ဤနိုင်ငံငယ်လေးသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ အထီးကျန်စွာ နေ ထိုင်လာခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သောနိုင်ငံတစ်ခုမှ ၎င်းသည် ဒေသတွင်းရှိ ရုရှားကင်းစခန်းတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနေပြီဖြစ်သည်။ ကိုယ့်တိုင်းပြည်ရဲ့ အရပ်ရပ်နဲ့ ကရာဘတ် ငြိမ်းချမ်းရေးကို လိုချင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အာမေးနီးယန်း မူဝါဒကို ကောင်းကောင်းသိထားတော့ စစ်ပွဲအသစ်ဖြစ်မယ့် အန္တရာယ်ကို ကျွန်တော် မဖယ်ထားပါဘူး။ DNH- အာမေးနီးယန်းဖက်က အဇာဘိုင်ဂျန်နစ်တို့ သိမ်းပိုက်ထားသော ဧရိယာတွင် လက်စားချေမည်ကို ကြောက်ရွံ့သည့် ပြဿနာကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောဆိုခဲ့သည်။ ငြိမ်း ချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်လိုကြောင်း အဇာဘိုင်ဂျန်က အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ ဘာမျှော်လင့်ထားလဲ။ သံအမတ်ကြီး Guliyev ကျွန်ုပ်တို့ပြောသည့်အတိုင်းပင် အာမေးနီးယန်း 30,000 သည် Baku နှင့် Azerbaijan ၏အခြားဒေသများတွင် ဘေးကင်းစွာနေထိုင်ကြသည်။
အာမေးနီးယားက တူရကီကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဟု စွပ်စွဲသည်။ သို့သော် အာမေးနီးယန်း ထောင်ပေါင်းများစွာသည် တူရကီတွင် နေထိုင်ကြသည်။ တူရကီပါလီမန်တွင် အာမေးနီးယန်းအမတ်များရှိသည်။ ဒါပေမယ့် အာမေးနီးယားမှာ နေထိုင်တဲ့ Azerbaijani တစ်ခုတည်း ဒါမှမဟုတ် Turk တစ်ယောက် ရှိပါသလား။ အာမေးနီးယန်းတွေက ဒါကို ဘယ်တော့မှ ခွင့်ပြုမှာမဟုတ်ဘူး။ သူတို့က Azerbaijanis နှင့် Turks တို့ကို မုန်းတီးစိတ်ဖြင့် သားသမီးများကို ပြုစုပျိုးထောင်ကြသည်။ အာမေးနီးယားသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးစုအနည်းငယ်ထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်း၏လူဦးရေ၏ 99% သည် အာမေးနီးယန်းလူမျိုးများဖြစ်သည်။ 1988 ခုနှစ်တွင် Nagorno Karabakh ပဋိပက္ခစတင်သောအခါ 300,000 Azerbaijanis ထက် XNUMX ကျော်ကို Armenia မှ နှင်ထုတ်ခံခဲ့ရပြီး ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ နေထိုင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင်နယ်မြေများဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ အာမေးနီးယန်းများသည် ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံ၌ အခွင့်အရေးအားလုံးရရှိထားသည့် နိုင်ငံသားများအဖြစ် ဆယ်စုနှစ်များစွာ နေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ အဇာဘိုင်ဂျန်သည် လူမျိုးပေါင်းစုံ၊ လူမျိုးပေါင်းစုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
ဤတွင်၊ ရုရှား၊ ဂျူး၊ တာလီရှ်၊ လက်ဇ်ဂီ၊ တာတာများနှင့် အခြားလူမျိုးစုများနှင့် ဝန်ခံသူများသည် ငြိမ်း ချမ်းစွာနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစကားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတွင် မည်သည့်အခက်အခဲနှင့်မျှ မကြုံခဲ့ကြပေ။ ဤနောက်ဆုံးစစ်ပွဲအတွင်း ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ဘုံဇာတိမြေဟု ယူဆကြသည့် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။ အဇာဘိုင်ဂျန်နီခေါင်းဆောင်ပိုင်းသည် အဇာဘိုင်ဂျန်နီဥပဒေများကို နာခံရင်း ကျွန်ုပ်တို့၏ဘုံဇာတိမြေတွင် ဆက်လက်နေထိုင်ရန် ပြ ဿနာတစ်စုံတစ်ရာကို မမြင်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့၏လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် စစ်အာဏာရှင်ဝါဒနှင့် နောက်ပြန်ဆွဲသောခံစားချက်များနှင့် အမြဲဝေးကွာနေပါသည်။ DNH - မကြာသေးမီရက်သတ္တပတ်များအတွင်းကလည်း အာမေးနီးယားနိုင်ငံသားများသည် ဘာသာရေးစစ်ပွဲကို လုပ်ဆောင်နေကြောင်း၊ အစ္စလမ္မစ်နိုင်ငံများက ခရစ်ယာန်အာမေးနီးယားကို ဖျက်ဆီးလိုသည်ဟု အာမေးနီးယန်းများက စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ဒါအမှန်ပဲလား။ သံအမတ်ကြီး Guliyev ဒါက လုံးဝလွဲမှားနေပါတယ်။ Azerbaijan သည် ဒေသတွင်းသာမက ကမ္ဘာတွင်ပါ သည်းခံနိုင်မှု အတွက် ကျော်ကြားသည်။
မတူကွဲပြားသော ဝန်ခံကိုယ်စားလှယ်များသည် ဤနေရာတွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ နေထိုင်ကြသည်။ Baku တွင် ဗလီများအပြင် Orthodox နှင့် Catholic ဘုရားကျောင်းများ၊ တရားဇရပ်များနှင့် Zoroastrian မီးသတ်ဘုရားကျောင်းများရှိသည်။ အာမေးနီးယန်းဘုရားကျောင်းသည် မြို့လယ်တွင် မပျက်မစီး တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ဖျက်ဆီးရန် သို့မဟုတ် ပျက်စီးရန် မည်သူမျှ စိတ်ကူးမရှိခဲ့ပေ။ တန်ပြန်မေးခွန်းတစ်ခု မေးနိုင်သည်– ဤသည်မှာ ဘာသာရေးစစ်ပွဲဖြစ်ပါက၊ အစ္စရေးက Azerbaijan ကို ထောက်ခံနေချိန်တွင် အာရပ်နိုင်ငံအများအပြားက အာမေးနီးယားကို အဘယ်ကြောင့် ထောက်ခံကြသနည်း။ ပထမ Karabak စစ်ပွဲအတွင်း မွတ်ဆလင်နှင့် ရှီအာ အီရန်တို့က အာမေးနီးယားကို ကြီးမားစွာ ကူညီခဲ့ကြသည်။ ဒီအကူအညီက ဆက်ရှိနေပါသေးတယ်။ အာမေးနီးယားသည် အရှေ့အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ နောက်ဆုံးခရစ်ယာန်စခန်းတစ်ခုအဖြစ် သူ့ကိုယ်သူတင်ပြခြင်းသည် စင်ကြယ်သောဒဏ္ဍာရီ၊ ပြီးပြည့်စုံသောဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ အိမ်နီးချင်းများ အပါအဝင် လူအားလုံး၏ ဘာသာရေး ခံစားချက်ကို ကျွန်ုပ်တို့ လေးစားပါသည်။ ယင်းတို့သည် ဘာသာရေးစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားရန် အလယ်ခေတ်များ မဟုတ်ပေ။ ၎င်း၏သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အဇာဘိုင်ဂျန်သည် အစွန်းရောက်အစ္စလာမ်ဘာသာနှင့် ပတ်သက်မှုလုံးဝမရှိခဲ့ပါ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် လစ်ဘရယ်နှင့် လူသားဝါဒတန်ဖိုးများကို အမြဲဦးစားပေးခဲ့သည်။
တစ်နည်းဆိုရသော် ဤနေရာတွင် ဘာသာတရားနှင့် ပတ်သက်မှု မရှိပါ။ အမှန်တရားသည် အလွန်ရိုးရှင်းပါသည်- အာမေးနီးယားသည် အဇာဘိုင်ဂျန်ပြည်များကို သိမ်းပိုက်ထားပြီး ၎င်းတို့ကို မပြန်လိုကြောင်း၊ ၎င်း၏ သိမ်းပိုက်ရေးမူဝါဒကို ဖုံးကွယ်ထားကာ မှားယွင်းသော ဇာတ်ကြောင်းများကို ဖန်တီးထားသည်။ အမှန်မှာ၊ ၎င်းသည် ဘာသာရေးစစ်ပွဲဆင်နွှဲနေသည့် အာမေးနီးယားဖြစ်သည်။ အဖြစ်မှန်တစ်ခုပြောပြပါရစေ။ အာမေးနီးယား သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေများတွင် ဗလီ ၆၇ လုံး အနက် ၃၅ လုံး လုံးလုံးလျားလျား ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရပြီး ကျန်ဗလီများကို မွတ်ဆလင်များ၏ ဘာသာရေး ခံစားချက်ကို စော်ကားရန်အတွက် ဝက်ဘောပင် သို့မဟုတ် ကျွဲနွားကျီများအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်တို့အ တွက်၊ ဤသည်မှာ - ကျွန်ုပ်တို့၏မွေးရပ်မြေလွတ်မြောက်ရေးစစ်ပွဲဖြစ်ပြီး၊လူမျိုးပေါင်းစုံနှင့် အဇာဘိုင်ဂျန်နစ်လူမျိုးအားလုံး ၏ ဝန်ခံမှုတို့ပါဝင်ခဲ့သည့် - ပထမနှင့် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ဘာသာတရားဟာ ဘယ်တုန်းကမှ မပါဝင်ခဲ့သလို၊ Nagorno-Karabakh Agdam၊ Nagarno-Karabakh ရှိ ဗလီ။ ဓာတ်ပုံ- ဟန်ဂေရီရှိ အဇာဘိုင်ဂျန်သမ္မတနိုင်ငံသံရုံး DNH- အဇာဘိုင်ဂျန်သည် ပြန်လည်ကောင်းမွန်သောဧရိယာတွင် တိုးတက်မှုများပြုလုပ်ရန် မျှော်လင့်ပါသည်။ အဘယ်နည်း ယခင်စစ်ဇုန်အခြေအနေ ပထမဆုံး တိုးတက်မှုတွေက ဘာတွေလဲ။ အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး သို့မဟုတ် အင်စတီကျူးရှင်းများ၏ စနစ်ကို ပြုပြင်ခြင်းဖြစ်မည်လား။ ခံစစ်စည်း ဆောက်သလား။ သံအမတ်ကြီး Guliyev နှစ်ပေါင်း 30 နီးပါး သိမ်းပိုက်ခဲ့သော အာမေးနီးယားသည် ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဂေဟဗေဒကို ဒေါ်လာဘီလီယံဆယ်နှင့်ချီ၍ ပျက်စီးစေခဲ့သည်။ သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေများတွင် အခြေခံအဆောက်အအုံများ အားလုံးကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။ နေရာများ၏ အမည်များကို ပြောင်းလဲထားသည်။ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်နေရာများ ၊ သင်္ချိုင်းများပင် ဖြိုချခံခဲ့ရသည်။
စိတ်ကူးကြည့်ပါ– ၁၉၉၃ ခုနှစ်မတိုင်မီက အဂ္ဂဒမ်တွင် လူပေါင်း ၄၀,၀၀၀ နေထိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံ၏ သာယာဝပြောသော၊ လှပသောမြို့များထဲမှတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ အခုဆို ပြီးပြည့်စုံတဲ့ အဆောက်အအုံတစ်ခုမှ မရှိတော့ဘူး။ Fuzuli၊ Djabrail၊ Zangilan၊ Gubadly၊ Kalbajar နှင့် Lacyn မြို့များနှင့် ဆယ်နှင့်ချီသော ရွာများနှင့် အခြေချနေထိုင်မှုများအကြောင်း အလားတူပြောနိုင်သည်။ လွတ်မြောက်နယ်မြေတွေမှာ ဘယ်လိုခြေလှမ်းတွေ လှမ်းမလဲ။ ပထမဦးစွာ ကျွန်ုပ်တို့သည် အမှီအခို ကင်းသော ကျွမ်းကျင်သူများပါ၀င်ပြီး ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံ၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကို တွက်ချက်လိုပါသည်။
နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမားများ၏ ကြားခံဆောင်ရွက်ပေးမှုဖြင့် အဆိုပါ နစ်နာကြေးများကို ပေး ဆောင်ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ အာမခံပါသည်။ ဒုတိယအဆင့်တွင် ရန်သူသည် မိုင်းထောင်ပေါင်းများစွာ စိုက်ထားသောကြောင့် မိုင်းတွင်းမှ လွတ်မြောက်လာသော နယ်မြေများကို ရှင်းလင်းပါမည်။ နယ် မြေရှင်း လင်းပြီးမှသာ အဆောက်အအုံနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်မည်ဖြစ် သည်။ လွတ်မြောက်နယ်မြေများ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး ပရောဂျက်များသည် ဒီဇိုင်းအဆင့်သို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အပျက်အစီးများ နေရာတွင် ခေတ်မီသော မြို့ရွာသစ်များ ဆောက်ပါမည်။ စစ်ပွဲမပြီးခင်မှာပင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ဓာတ်ငွေ့နှင့် လျှပ်စစ်လိုင်းများကို စတင်တည် ဆောက်ကာ လမ်းသစ်များဖောက်လုပ်ကာ လွတ်မြောက်နယ်မြေများသို့ မိုဘိုင်းလ်ချိတ်ဆက်မှုကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး ပရောဂျက်တွေရဲ့ ကနဦးအဆင့်အတွက် အဇာဘိုင်ဂျန်က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀ ဘီလီယံ ခွဲဝေသုံးစွဲဖို့ စီစဉ်နေပါတယ်။ နေအိမ်မှ ထွက်ခွာသွားသူများသည် တတ်နိုင်သမျှ မြန်မြန်ပြန်လာကာ ၎င်းတို့၏ဘဝတွင် ကဏ္ဍသစ်တစ်ခု စတင်လိုကြသည်။
စ်ပွဲသည် ကျွန်ုပ်တို့၏အဆုံးအဖြတ်အောင်ပွဲဖြင့် ပြီးဆုံးသွားသည်နှင့်အမျှ မည်သည့်ခံတပ်မျဉ်းကိုမျှ တည်ဆောက်ရန်မလိုအပ်ပါ။ အဇာဘိုင်ဂျန်သမ္မတက အကြိမ်များစွာပြောခဲ့သည့်အတိုင်း၊ ယခင်က လက်ရှိအခြေအနေနှင့် မသက်ဆိုင်တော့ပါ။ "Nagorno Karabakh Republic" ကဲ့သို့ မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းမှ မရှိပါ။ Nagorno Karabakh သည် Azerbaijani နယ်မြေဖြစ်သည်။ လာမယ့်ငါးနှစ်အတွင်း ဒေသတွင်းမှာ ရုရှားငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှု ရှိလာမယ်။ Azerbaijani နိုင်ငံသားများအဖြစ် နယ်မြေအတွင်း ဆက်လက်နေထိုင်လိုသော အာမေးနီးယန်းများအတွက် တံခါးများအားလုံးဖွင့်ထားပါသည်။ သို့သော်လည်း အဇာဘိုင်ဂျန်သည် ခွဲထွက်ရေးသမားများ သို့မဟုတ် ဒုတိယအာမေးနီးယန်းနိုင်ငံကို ထူထောင်ခြင်းဖြင့် ၎င်း၏နယ်မြေများကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခွင့် ပြုမည်မဟုတ်ပေ။ ဟုတ်ပါတယ်၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို လေးစားတဲ့နိုင်ငံမှ ဒါကို ခွင့်ပြုမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ DNH- လက်ရှိစစ်ပွဲက အဇာဘိုင်ဂျန်နဲ့ အာမေးနီးယန်းလူမျိုးတွေက ဒီနယ်မြေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ချစ်မြတ်နိုးကြောင်း ပြသခဲ့တယ်။
Nagorno-Karabakh သည် သင့်အတွက် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ဘာကိုဆိုလိုသနည်း။ အဲဒီနေရာကို သွားလည်ရင် ဘယ်ကို အရင်သွားမလဲ။ သံအမတ်ကြီး Guliyev တကယ်တော့ ကျွန်တော်က Karabak ကပါ။ ပိုကြီးသော Karabak တွင် အပိုင်းနှစ်ပိုင်းပါဝင်သည် - အောက်ပိုင်း Karabakh (တစ်နည်းအားဖြင့် Aran ဟုခေါ်သော အဇာဘိုင်ဂျနီတွင် လွင်ပြင်များဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော) နှင့် တောင်တန်းများ ("Nagorno"၊ ရုရှားဘာသာဖြင့်) Karabakh။ ကျွန်ုပ်တို့၏သမိုင်းတွင် အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်ခဲ့သည့် အဇာဘိုင်ဂျနီပြည်နယ် Karabakh Khanate - ဤနယ်မြေများတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ Karabakh Khanate ကို တည်ထောင်သူ Panah Ali khan (1693-1763) သည် 1752 ခုနှစ်တွင် South Caucasus ၏ အရေးကြီးသော ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုဖြစ်သော Shusha မြို့ကို အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်။ 1806 ခုနှစ်တွင် Karabakh khanate သည် ရုရှားတို့နှင့် သဘောတူညီခဲ့သည်။
အင်ပါယာသည် ခနိတ်ကို ကာကွယ်ရန် တာဝန်ရှိသည်။ 1812-1813 နှင့် 1826-1828 တို့၏ ရုရှ-ပါရှားစစ်ပွဲများအပြီးတွင် အာမေးနီးယန်းများသည် Nagorno-Karabakh သို့ စတင်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုပါမြေများကို ပြန်လည်ရယူခဲ့သည်။ ကလဘာဂျာ Kalbajar၊ Nagorno-Karabakh။ ဓာတ်ပုံ- ဟန်ဂေရီရှိ အဇာဘိုင်ဂျန်သမ္မတနိုင်ငံသံရုံး ကျွန်တော့်အတွက်ကတော့ Karabak ဟာ မွေးရပ်မြေရဲ့ ခွဲလို့မရတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပါ။ ၎င်းသည် Azerbaijani ယဉ်ကျေးမှု၏ ပုခက်တစ်ခုဖြစ် သည်။ ၎င်းသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သိပ္ပံပညာ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်မှုများအတွက် Azerbaijan ၏ ကြီးမြတ်သော သားသမီးများ၏ မွေးရပ်မြေဖြစ်သည်။ ငါတို့ရဲ့ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို ထူ ထောင်ခဲ့တဲ့ အထွတ်အမြတ်ထားရာ နေရာတစ်ခုပါ။ ဖြစ်နိုင်ချေရှိတဲ့ ပထမဆုံးအခွင့်အရေးမှာ၊ ငါတို့စစ်တပ်က ခြွင်းချက်အနေနဲ့ သူရဲကောင်းဆန်ဆန် လွတ်မြောက်ခဲ့တဲ့ သမိုင်းဝင် Shusha မြို့ကို သွားချင်ပါတယ်။ လွန်ခဲ့သော အနှစ်သုံးဆယ်အတွင်း ဤအရာသည် ငါ့နှလုံးသား၏ အကြီးမားဆုံးဆန္ဒဖြစ်သည်။ ကလဘာဂျာ Kalbajar၊ Nagorno-Karabakh။ ဓာတ်ပုံ- ဟန်ဂေရီရှိ အဇာဘိုင်ဂျန်သမ္မတနိုင်ငံသံရုံး ထို့အပြင်ဖတ်ရန်: Nagorno-Karabakh အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပူးတွဲဗဟိုဌာန သတ် မှတ်ချက်များကို တူရကီနှင့် ရုရှားတို့ သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ Nagorno-Karabakh ပဋိပက္ခနှင့် ပတ်သက်၍ ဟန်ဂေရီ၏ အာမေးနီးယန်း အမျိုးသား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ဟန်ဂေရီတွင်နေထိုင်သော အဇာဘိုင်ဂျန်အသိုက်အဝန်းသည် အဇာဘိုင်ဂျန်နှင့် အာမေးနီးယားတို့ကြား စစ်ပွဲများ တိုးလာမည်ကို စိုးရိမ်နေကြသည်။
.png)