ရခိုင်နှင့် မဂို နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲ
ဘာသာပြန်သူ - နေထွန်းနီ
မင်းစောမွန်နန်းတက်ခြင်းသည် ရခိုင်ပြည်၏ အရေးကြီးသောအဖြစ်အပျက်များနှင့် ဆက်နွယ်လျက်ရှိသော သမိုင်းကာလအသစ်တစ်ခုကို ရှေ့ပြေးလက္ခဏာအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ သူသည် သူ၏မြို့တော်နေရာကို ပြောင်းလဲပြီး လေးမြို့မြစ်ကမ်းတွင် မြောက်ဦးမြို့တော်ကို တည်ဆောက်သည်။ မြောက်ဦးမြို့တော်အား ရှေးရှေးတုန်းက အရှေ့ဗေနိစ်ဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခဲ့ပြီး မျက်မှောက်ခေတ် ဘန်ကောက်မြို့တော်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ခဲ့သည်။ မြို့တော်သည် ပင်လယ်မှ သောင်ခုံများခြားနားနေသော ပင်လယ်ရေပိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ဒီရေရောက်မြစ်များမှတစ်ဆင့် တူးမြောင်းများဖြင့် ပင်လယ်နှင့် ဆက်သွယ်သည်။ ၎င်းပြင် မြောက်ဦးမြို့တော်သည် ထုံးတမ်းစဉ်လာပုံစံဖြစ်သော ပုဂံ၊ အင်းဝနှင့် မြောက်မြားစွာသော အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်ဟောင်းများ၏ ပုံစံကိုယူထားသည်။ ထို့ပြင် မြို့တော်၏ ပိုမို အရေးပါမှု ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေသည်မှာ အေဒီ ၁၆၃၀ ခုနှစ်က ဘုန်းကြီးမနုရစ်ဦးဆောင်သော ပေါ်တူဂီခရစ်ယာန် သာသနာပြုအဖွဲ့ မြောက်ဦးမြို့တော်သို့ အလည်အပတ် လာရောက်ပြီး ထုထည်သော လူဦးရေ ၁၆၀၀၀ ရှိသော မြို့တော်အား မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။¹⁶ အရေးပါမှု မတူခြား၍ မြောက်ဦးမြို့တော် အထူးခမ်းနားသိုက်မြိုက်ခြင်းမှာ အေဒီ ၁၄၃၀ ခုနှစ်မှ ၁၇၈၄ ခုနှစ်အတွင်း ရခိုင်ဘုရင်များက အနုပညာစာပေနှင့် အစစအရာရာ တိုးတက်မှုအတွက် အရေးပါအရာရောက်လောက်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့်အတွက်ဖြစ်သည်။ ဤအချိန်ကာလကို ရခိုင်သမိုင်း၏ ရွှေခေတ်ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ဘုရင်မင်းစောမွန်သည် အေဒီ ၁၄၃၃ ခုနှစ်...
15 Harvey, G.E., History of Burma London, 1925, p.39
16 Quoted by Harvey, Ge., ibid.
